20170801_183359

Sociale media en de invloed op jouw leven

Sociale media en de invloed op jouw leven

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Deze week ga ik verder in op het onderwerp van vorige week: sociale verbinding, de invloed van je omgeving. Het lijkt misschien wat ver verwijderd van PCOS – maar dat is het niet. Het belang van een sociale context wat voor jou werkt staat aan de basis van jouw welzijn: je kan het niet overslaan. Pas als dit goed zit, kan je specifieke gedragsverandering in gang gaan zetten.

Dus: lees verder.

Met dit artikel wil ik jou laten werken aan het optimaliseren van jouw sociale context.

20170801_183359

Afgelopen week deelde ik een stuk over de situatie van Sofie.  
Aan de hand hiervan ben je wellicht aan de slag gegaan, heb je er over nagedacht: Wat voor invloed heeft mijn omgeving bij mij? En waar heb ik positieve invloed op?

Je dacht na over je vrienden. Je kennissen. Je collega’s, je familie. Je werk, je sportvereniging, je club. Wat voor invloed hebben zij op jou? Helpen ze je?

(Onder helpen versta ik niet dat het altijd comfortabel contact hoeft te zijn: een sociale context dat je helpt is er voor je als je dreigt te vallen: echte struggles hebt of juist dat weerwoord nodig hebt)

Maar heb je ook nagedacht over Instagram? Facebook? Twitter? Youtube? Zelfs Linkedin?

Dagelijks voeden wij ons vaak onbewust met iets wat te boek staat als sociaal: Social Media.
Vooral Instagram wordt een steeds groter onderdeel van onze sociale omgeving. Met steeds groter bedoel ik: bij meer mensen, meer uren (!) en meer keer per dag, aldus het CBS. De effecten ervan zijn verschillend per persoon en kunnen zowel een positieve als negatieve uitwerking hebben – volgens de ondervraagden(1). Of het jou helpt of niet hangt af van de vorm die het heeft.

Ga eens bij jezelf na:

Wie tref je daar? Wat zie je daar? Wat leer je daar?
Het weegt allemaal mee in hoe jouw leven vorm krijgt –waarschijnlijk meer dan je denkt.
Heeft jouw social media de vorm dat werkt voor jou?

Waarom dit belangrijk is?

Mensen zijn complexe wezens die verschillende motieven hebben om bepaald gedrag te laten zien.  Grote drijfveren zijn liefde en angst, afkeuring en goedkeuring en biologische drijfveren zoals honger en dorst. Wederom laat de piramide van Maslow goed zien welke behoeftes hieraan ten grondslag liggen.

Sociale media biedt manieren om de behoefte aan liefde en goedkeuring te bevredigen en te  manipuleren; en dit gebeurt dan ook massaal. Het kan zelfs verslavend werken: een reactie of ‘like’ maakt dopamine aan in de hersenen(2). Dopamine is een verslavende stof die ons in een natuurlijke situatie mentaal beloond. Dit wordt in de psychologie ook wel conditionering genoemd: de beloning leidt tot herhaling van het gedrag. En in het geval van Social Media is er zelf sprake van een beloning in een vorm dat lijkt op partiële of intermitterende bekrachtiging. Dit wil zeggen dat niet alle handelingen beloond worden. Dit schijnt een nog verslavender effect met zich mee te brengen: je weet immers niet wanneer je welke mate van beloning kan verwachten(0 likes of 100 likes), waardoor een daadwerkelijke beloning een extra hoeveelheid dopamine met zich mee brengt(3). Social media combineert deze conditionering met een van onze basisbehoeftes: sociale verbinding. Het lijkt onze behoeftes op dit vlak te bevredigen en we maken er dan ook massaal gebruik van.

Maar de waardering, erkenning, liefde of goedkeuring die we via deze weg krijgen, is niet te vergelijken met de intimiteit dat wij als mensen echt behoeven. Dus ook al kan Social media je helpen, het vult deze basisbehoeftes niet op.

Daarnaast laat het ons een vorm van de werkelijkheid zien dat niet klopt. Er worden hele specifieke beelden voorgehouden, wat leidt tot een gevoel van maakbaarheid en het idee dat je nooit goed genoeg bent. Je wordt immers overrompeld door een overdaad aan strakke, gezonde, fitte en vooral ontzettend gelukkige mensen. Het kan de illusie opwekken dat je hieraan moet beantwoorden, hieraan mee móet doen. Dat ‘ook jij’ continu succes moet ervaren, moet presteren. Dat je tegen de mensen en beelden van social media op moet boksen. Mensen hebben de behoefte zich te conformeren, en de lat wordt hierin door Social Media erg hoog gelegd(4).

Hoogleraar Psychologie Paul Verhaege beschrijft zijn visie op social media als volgt: ‘We moeten de anderen verslaan maar we hebben ze ook nodig om de hele tijd applaus te krijgen, wat van een enorme onzekerheid getuigt.’

Zij die de maatschappij observeren zullen het met mij eens zijn: we leven in een mobiel tijdperk. Iedereen kijkt op zijn mobiel. En hoewel dit in mijn beleving niet per sé fout is, maakt het wel uit wat je daar op die mobiel dan doet – en of je het apparaat ook aan te kant weet te leggen. Om weer gewoon in jouw omgeving te zijn, met jezelf.
Scroll je eindeloos op social media of lees je een inhoudelijk artikel als je in de trein zit?
Kijk je naar een video dat gerelateerd is aan je studie of baan je je een weg door alle Youtube-vloggers?
Ligt je telefoon in de la als je aan het eten bent met je gezin, of staat het geluid aan en ligt het binnen handbereik (en check je het meerdere keren zonder reden, tijdens het eten)?

Kijk eens kritisch. En realiseer je dat het onderdeel is van je sociale context: is het helpend? Of verstorend? Je conformeert je met je omgeving: de online-omgeving hoort hier bij.

Momenteel is de trend sterk aan het groeien dat je goed voor je lichaam moet zorgen: gezond eten, sporten, trainen van de geest. Begrijp mij niet verkeerd, ik ben hier natuurlijk voorstander van en voor vrouwen met PCOS is het ook zeer aan te raden. Maar het startpunt is wel bepalend: zorg jij goed voor jezelf uit oprechte zelfzorg, of uit bezorgdheid over de afstand die we nog moeten afleggen op het ideale lijf te verwerven(5)? Met de overtuiging dat het punt waar je nu staat nog niet goed genoeg is?

Zijn we met al die nieuwetijdse normen aan het vervreemden van ons lichaam en geest? Want, als alles zo goed moet gaan(wat veel social media suggereert), is er te weinig ruimte voor mislukking, falen, honderd keer proberen en afwijken. En als hier wel sprake van is, wordt het een te grote last: krijgt het teveel negatieve betekenis. Paul Verhaeghe: ‘De angst voor ontmaskering, voor falen is nieuw en alomtegenwoordig. Als perfectie de norm is, dan is elke fout een reden tot schaamte en angst voor ontmaskering.’

Bij het lezen van het stuk van Verhaeghe dacht ik ook veel aan het boek ‘leven in verbinding’ van Irene van Lippe-Biesterveld. In beiden lees je het belang van echte verbinding terug als essentieel onderdeel om goed voor jezelf en je omgeving te kunnen zorgen. En dat terwijl we in een tijd leven van misleidende vormen van verbinding(vaak in vormen die leiden tot constante afleiding) en een (te) grote rol van individualisme.

Gelukkig kan je hier wat aan doen. In mijn vorige blog vroeg ik je na te denken over je sociale omgeving. Doe dit nu eens met jouw online-omgeving: wie volg je op Instagram? Welke bedrijven of mensen tref je op Linkedin? Van welke groepen ben je lid op Facebook?

Word je overspoeld met meldingen die niets anders dan afleiding veroorzaken? Ga hier dan mee aan de slag en verwijder jouw connectie hiermee. Geef zodanig vorm aan jouw sociale omgevingen online dat je, als je wel een keer aan het scrollen bent, in aanraking komt met mensen en informatie waar je wél wat aan hebt.

Vorig jaar heb ik mijn Whatsappgroepen, Facebookgroepen, Facebook-vrienden, gelikede pagina’s en gevolgde Instagram-profielen al kritisch bekeken en grondig opgeschoond.
Afgelopen week deed in hetzelfde. Het gaat niet om de kwantiteit: de hoeveelheid op internet is toch oneindig. Kies voor kwaliteit en zorg dat alles wat op je afkomt zo veel mogelijk past bij wie jij wilt zijn. Want handelen naar wie jij wilt zijn, dat is waar het om gaat.

(Op de foto een stukje van mijn context: Dennis en ik aan de eerste paal van ons tuinhuis 😉 )

Bronnen:

  1. Centraal bureau van statistiek, 2018, Opvattingen over sociale media, statistische trends
  2. Jeroen Verhoeven, De invloed van amfetamine, quinpirole en beloning op het dopaminerg systeem in het striatum van de rat m.b.v. [11C]-raclopride PET-experimenten, pagina 4
  3. G. Zimbardo, R.L. Johnson, V. McCann, Psychologie een Inleiding, 2009, blz 108
  4. Yuval Noah Harari , Sapiens, een kleine geschiedenis van de mensheid, 2017
  5. Paul Verhaeghe, Hoogleraar psychologie Paul Verhaeghe pleit voor warmte, weerloosheid en imperfecte seks, De Morgen, 2018

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

blog 32

Hoe jouw omgeving je tegenwerkt en wat je er zelf aan kan doen

Hoe jouw omgeving je tegenwerkt en wat je er zelf aan kan doen

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Dit verhaal gaat over Sofie. Sofie is een jonge vrouw van 30 jaar en werkt parttime als hoofdcaissière bij een groot supermarktketen. Ze woont samen met haar man Thomas, die een eigen bedrijf heeft in de handel van autobanden. Ze hebben geen kinderen.

Sofie en Thomas hebben allebei overgewicht. Hoewel Thomas hier geen problemen door ervaart, voelt Sofie zich futloos. Ze ervaart schommelingen in haar menstruatiecyclus en stemmingswisselingen. Ze is erg somber de laatste tijd, wat invloed heeft op haar relatie met Thomas. Er zijn vaker ruzies en Thomas vindt dat Sofie zeurt. Hij heeft allang al aangegeven dat ze eens moet stoppen met al dat snoepen, als ze er zo’n last van heeft.
Nadat Sofie haar frustraties heeft gedeeld bij haar kaartersclubje, wordt haar door een vriendin geadviseerd contact op te nemen met een diëtist. Hier krijgt ze tips om haar voedingspatroon aan te passen met het doel om af te vallen. De diëtist maakt een op maat gemaakt plan voor Sofie om zelf wat aan haar situatie te doen.

Klinkt goed! Sofie is ervan overtuigd dat ze het doel gaat halen wat ze voor ogen heeft. Ook Thomas en de vriendinnen van de kaartersclub zijn enthousiast. Met de tips van de diëtist kan Sofie haar eetgedrag aanpassen en zullen haar klachten verminderen.

Wat denk jij? Gaat het Sofie lukken?

blog 32

In de praktijk komen situaties zoals bij Sofie heel vaak voor. Veel mensen starten met goede moed met het aanpassen van hun leefstijl. Toch liegen de cijfers er niet om:

In 2017 had 49% van de Nederlanders boven de 18 jaar overgewicht.(1)
8,8 miljoen mensen in Nederland is chronisch ziek. Dit is 52% van de bevolking. (2)
10% van de vrouwen heeft PCOS. (3)

Verwacht wordt, dat deze cijfers alleen maar gaan toenemen – zolang we zo doorgaan.

Hoe kan dat nou? Als iedereen net als Sofie te horen krijgt wat zij moet doen?

Mensen zoeken graag een oplossing voor de problemen die ze ervaren.
Echter, er heerst een hardnekkige denkfout(4). Iemand die zelf problemen ervaart, denkt de oplossing ook volledig bij zichzelf te kunnen vinden.

Dit kent twee fases:

1: De oplossing ligt bij mezelf en ik zoek geen hulp.
2: De oplossing ligt bij mezelf, maar ik zoek wel hulp.

We gaan massaal in therapie, naar de sportschool of op dieet. Hoewel de persoonlijkheidspsychologie hier inderdaad ontwikkelmogelijkheden over beschrijft en erkend, is er sprake van een ‘ondergeschoven kindje’:

De invloed van sociale omstandigheden.

We hebben allemaal de neiging om het gedrag van mensen te verklaren door ons te richten op de persoonlijkheid van diegene:

‘Dat lukt Tim wel, Tim is een doorzetter!’
‘Dat is niks voor Charissa, ze heeft totaal geen concentratie.’
‘Piet kan niet presenteren, hij is ontzettend verlegen’

Het voelt wellicht veilig of logisch om te denken dat dit klopt.
Hierdoor lijkt het immers dat je de oplossing kan vinden bij jezelf, je hebt er macht over. Als iets je lukt, komt het door jou en als iets je niet lukt komt het ook door jou (en kan je besluiten het zelf te leren).

Echter, we zijn sociale wezens. Theorieën als ‘the need to belong’ en de piramide van Maslow onderkennen dit. De piramide van Maslow illustreert hoe de verbondenheid met andere mensen de emotionele processen en motivaties sterk kan beïnvloeden (5). Hiermee wordt bedoeld dat verbondenheid met andere mensen vóórgaat: het doel om bijvoorbeeld vijf kilo af te vallen is uiteindelijk minder belangrijk.
In de praktijk betekend dit bijvoorbeeld: als je als doel stelt vijf kilo af te willen vallen en in het proces merkt dat dit te grote veranderingen met zich mee brengt op sociaal gebied, zal je bezwijken en de sociale verbindingen weer verbeteren.

Een studie van de universiteit van Michigan (USA) concludeerde dat mensen met voldoende ondersteunende sociale relaties over het algemeen minder opties nodig hebben om een optimale keuze te maken in vergelijking met mensen die duidelijk minder gewaardeerde sociale relaties hebben (6).

Conclusie: we worden beïnvloed door onze omgeving, ook als het gaat om onze ogenschijnlijk individuele prestaties.  Tim kan een doorzetter zijn omdat hij zich gesterkt voelt door zijn vrienden en familie. Charissa heeft al zo vaak gehoord dat ze een dagdromer is, dat ze zich mogelijk niet geconcentreerd inzet en Piet zou best wel eens in een vertrouwde setting heel goed kunnen presenteren.

Terug naar het verhaal van Sofie. Hoe zou zij haar doel kunnen bereiken in haar situatie?
Is de kans groot dat zij blijvend resultaat behaald met de individuele tips?

Waarschijnlijk niet.

Wat Sofie zou helpen, is als ze haar context gaat veranderen.

Lid worden van een actieve sportvereniging.
De kaarters uitnodigen voor een wandeling.
Een maatje zoeken die al meer bekend is op het gebied van gezondheid.
Met Tomas een plan opstellen om thuis samen aanpassingen door te voeren op het gebied van voeding – wat bij hen beiden past.

Want hoe jouw omgeving wordt, wordt jij ook.
En de uitzonderingssituaties die er altijd zullen blijven, wegen dan lang niet zo zwaar.

Mijn doel van dit artikel is om jou eens te laten nadenken over jouw sociale omgeving.
Het is aan jou de beweging in gang te zetten om die geschikte context te creëren.
Vervolgens zorgt die context ervoor dat je jouw doelen kan gaan behalen.

Wat werkt mee? Welke situaties liggen in lijn met jouw doel?
Wat werkt niet mee? Kan je dat veranderen?

Denk daar dit weekend eens over na. En DOE vervolgens vooral: alleen dat wat je toepast is uiteindelijk echt van waarde.

Bronnen:

  1. Volwassenen met overgewicht en obesitas 2017, Volksgezondheid en Zorg, RIVM
  2. Chronische ziekten en multimorbiditeit, Cijfers en Context, Volksgezondheid en Zorg, RIVM
  3. Stichting PCOS, Wat is PCOS, https://www.stichtingpcos.nl/alles-over-pcos/wat-is-pcos/
  4. Sociale Psychologie, Elliot Aronson, 2012
  5. Maslow, A. H.(2013). A Dynamic Theory of Human Motivation. Black Curtain Press.
  6. Supportive Social Relationships Attenuate the Appeal of Choice, Psychological Science, O. Ybarra, David S. Lee & R. Gonzalez, 2012

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

blog 36

Testimonial OERsterk testpanel

Testimonial OERsterk testpanel

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

In het najaar van 2018 was ik onderdeel van het testpanel vab project Nederland OERsterk. Tijdens dit project sprak Richard de Leth Nederland aan om met kleine stappen meer gezondheid te winnen. Na de zes weken elke dag een aantal kleine stappen hebben gezet werd ik uitgenodigd mijn ervaring te delen voorafgaand aan Richard’s OERsterk Experience in Driebergen op 2 november. 

In de video zie je het resultaat.

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.