sheet stress

Hoe jouw geslachtscyclus ruw wordt verstoord door stress

Hoe jouw geslachtscyclus ruw wordt verstoord door stress

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Hoe jouw geslachtscyclus ruw wordt verstoord door stress (zeker bij PCOS zonder insulineresistentie een must-read)

Enkele weken geleden was ik bij de training ‘behandelprotocollen vrouwenklachten’ van de Ortho Health Foundation. Een van de vele vragen waar antwoord op werd gegeven was ‘Wat gebeurt er bij stress op orthomoleculair niveau?’
Anders gezegd:  welke wisselwerkingen in het lichaam zijn beïnvloedbaar door stress, in verband met hormonaal balans?

Hoewel dit verder gaat dan de inhoud van dit artikel, wil ik een stukje hiervan met jullie delen.

Er werd een sheet weergegeven dat inzichtelijk maakt waarom stress zo’n directe invloed heeft op je hormoonbalans:

Wat wordt hier afgebeeld?

Het lichaam werkt in systemen. Ieder systeem is afhankelijk van bepaalde stoffen en klieren die met elkaar samen werken.
Op de sheet zie je drie systemen, die naast elkaar functioneren. Links zie je de HPA as, in het midden de HPT as en rechts de HPG as. Een ‘as’ staat voor een wisselwerking van klieren en stoffen, ten behoeve van een lichamelijke reactie of functie.

De HPA as heb ik in een eerder artikel al onder de loep genomen en regelt de aansturing van de bijnieren. De as is betrokken is bij veel lichaamsfuncties, zoals bijvoorbeeld het reguleren van onze lichaamstemperatuur, verdeling van de beschikbare energie en bovenal de begeleiding van een stressreactie(en dus ook belangrijk voor ontspanning)(1). In het eerdere artikel schreef ik:

Een lichaam dat zich bevind in ‘paniekstand’, heeft minder belang bij een goed werkende stofwisseling en heeft minder behoefte aan voortplanten. Stress betekend gevaar; het is levensreddend en dat heeft voorrang op de andere processen.

De HPT as regelt de hormonale aansturing van de schildklier. De schildklier heeft diverse functies, waarvan het reguleren van de stofwisseling het meest bekend is. Mensen met een trage schildklier kunnen sneller last hebben van gewichtstoename bijvoorbeeld (al schijnt dit effect gematigder te zijn dan doorgaans wordt aangenomen(2)). Naast de stofwisseling heeft de schildklier invloed op groei, hartslag, doorbloeding, lichaamstemperatuur, darmwerking, vochthuishouding en mentale functies. Je kan je voorstellen dat een schildklier die niet goed functioneert(te langzaam of juist te snel), uiteenlopende klachten kan veroorzaken.

De HPG as regelt de werking van de geslachtsklieren(gonaden), zoals de testikels en eileiders. Het heeft dus invloed op je voortplantingssysteem en daarmee je vruchtbaarheid. Afwijkingen hebben invloed op je gedrag, libido en algehele gezondheid (zoals bijvoorbeeld PCOS).

De overeenkomsten van de assen

Naast dat de assen naast elkaar functioneren, hebben ze ook invloed op elkaar. Alle drie de assen hebben namelijk twee overeenkomsten: De hypothalamus en hypofyse(pituitary) zijn betrokken. De hypothalamus en hypofyse zijn allebei klieren die gelegen zijn in de hersenen en ze staan in nauw contact met het zenuwstelsel. De hypothalamus scant alle informatie uit onze buitenwereld (via onze zintuigen) en reageert hierop. De hypofyse anticipeert meer uit het interne milieu. De hypofyse staat in verbinding met de belangrijkste hormoonklieren en door aansturing van de hypothalamus kan een groot deel van het hormonale systeem geactiveerd worden(3).

Deze twee klieren hebben bij de werking van de assen een essentiële rol in de aansturing – al sturen ze bij iedere as een ander onderdeel van het lichaam aan(bijnier, schildklier of gonaden). Ze multitasken dus, als het ware.

Dit multi-tasken gaat goed, zolang de taak niet te groot wordt. Vergelijk het met jezelf: je kan best drie kleine taken die je vaak doet tegelijk doen (naar muziek luisteren, meezingen en de was opvouwen), maar als iets groters je aandacht vraagt wordt het lastig (zoals bijvoorbeeld uitrekenen wat 5x3x9-12 is. Probeer daar maar eens bij te zingen en muziek te luisteren).

Zo werkt het ook bij de assen. Als een van de assen meer aandacht vraagt zullen de andere assen een tandje zachter draaien. Op zich niet erg, zeker niet op korte termijn.

Wel is het belangrijk te weten dat er sprake is van hiërarchie in de assen:

Bovenaan: de HPA as (bijnierfunctie)
in het midden: de HPT as (schildklierfunctie)
onderaan: de HPG as (geslachtsklierfunctie)

Dat betekend dat de HPA as altijd meer energie krijgt van het lichaam bij verstoringen. Daarna zal de HPT as de overige energie mogen benutten om zo optimaal mogelijk te kunnen functioneren. Pas dáárna mag de HPG as de rest-energie gebruiken.
Anders gezegd: er dienen geen verstoringen te zijn op de HPA as, om de HPT as goed te kunnen laten functioneren. Daarnaast dienen er geen verstoringen te zijn op de HPA en de HPT as om de HPG as goed te kunnen laten functioneren.

De bijnierfunctie gaat altijd boven de schildklierfunctie en de geslachtsklierfunctie.
I repeat: de bijnierfunctie gaat altijd boven de schildklierfunctie en de geslachtsklierfunctie.

De bijnierfunctie, de HPA as, wordt extra onder druk gezet als de hypothalamus een stressreactie signaleert. Stress gaat voor alle andere functies.

Als je nu problemen heb op het gebied van je geslachtsorganen, kan het zijn dat hier de oorzaak ligt. Zeker als je ‘lean’ PCOS hebt, zonder overgewicht en zonder insulineresistentie, kan dit de verstoorder zijn. In de afbeelding zie je bij de HPG as dat de hypothalamus GnRH aanmaakt om de hypofyse te stimuleren LH en FSH aan te maken. LH en FSH zijn essentieel bij het rijpen van een eicel, een proces dat bij vrouwen met PCOS bijna altijd verstoord is. De HPG as laat zien dat LH en FSH invloed uitoefent op de eierstokken (ovaries), waarna oestrogeen en progesteron bij een goed verloop vrijkomt. Oestrogeen en progesteron hebben vervolgens weer invloed op de hypothalamus en de hypofyse: deze waardes geven feedback aan de klieren. De klieren kunnen twee dingen te horen krijgen:

Een negatieve feedback: stop maar met produceren, het gaat goed hier!
Een positieve feedback: doorproduceren graag, we zijn nog niet klaar!

Als dit proces echter onder vuur ligt door een te grote focus op de andere assen, is er niet genoeg ruimte (energie) over voor de hypothalamus en hypofyse dit goed te laten verlopen. Het gevolg? Geen eirijping.

Aanhoudende verstoringen op de HPA as (bijnier), gaat op den duur ook zijn tol eisen van de HPT as. Schildklierproblemen en PCOS (of andere hormonale afwijkingen) kunnen dan ook zeker met elkaar gepaard gaan en zie ik in de praktijk ook voorkomen (en ik heb er zelf ook last van gehad).

Wat kan je zelf doen?

Wij hebben allemaal te maken met stress in ons leven. Hier schreef ik eerder al meerdere blogs over. Inzicht in bovenstaande kan helpen om in te zien hoe veel invloed het heeft: het ontregelt echt een hoop processen in het lichaam. In de desbetreffende cursus werd stress ontzettend vaak aangesneden: het overruled zoveel processen dat dit echt aan de basis ligt om aan te pakken bij welke klacht dan ook.

Wat kan helpen is het ondersteunen van je hypofyse en hypothalamus. Klinkt misschien een beetje raar, maar door er voor te zorgen dat alle benodigde stoffen in ieder geval aanwezig zijn in je bloed (en dus uit je voeding), neem je al bepaalde stressoren weg. Hormonen worden gemaakt uit cholesterol of aminozuren, dus zorg voor voldoende goede vetten en alle essentiële aminozuren in je voedingspatroon.

Daarnaast is het wegnemen van stressoren belangrijk. Er is sneller sprake van een stressor dan je denkt. Bewust meer rust nemen om je hypothalamus en hypofyse te ontlasten, helpt goed. Zoek rustige omgevingen op, wandel, yoga, mediteer, lach, spreek af met vrienden, ga een kwartier helemaal niets doen (ook niet op je telefoon), doe een dutje, etc.
Je schildklier wordt extra belast met overmatig sporten (en dat bereik je sneller dan je denkt), te weinig eten, eenzijdig eten en te weinig pauzes. Open deuren misschien, maar op lange termijn veel van jezelf vragen is funest voor een goede werking van deze assen.
Het oplossen van PCOS gaat dus echt hand in hand met het organiseren van een levensstijl zonder teveel stress.

Stress leren voorkomen, anders met stressprikkels omgaan, keuzes maken om minder stress te gaan ervaren.. Het zijn lastige zaken in ons dagelijks ‘drukke’ bestaan.
Toch nodig ik je uit eens na te denken wat voor jou het belangrijkste is: jouw gezondheid (en daarmee dus geen klachten van PCOS) of het toegeven aan en toelaten van de omstandigheden die stress opleveren.
En ik weet dat dit lastig is, maar je hebt op veel van je omstandigheden invloed – zeker op de mate waarin je rust neemt. Wil je hier hulp bij? Plan dan hier een afspraak met mij in.

Bronnen:

  1. Bonusan, Vijf voor je lijf: effecten van stress op de schildklier, https://www.bonusan.com/nl/nieuws/vijf-voor-je-lijf-effecten-van-stress-op-de-schildklier/
  2. Ralph Moorman, Hormoonfactor, schildklier: https://www.dehormoonfactor.nl/schildklier
  3. Ralph Moorman, Hormoonfactor, hypofyse: https://www.dehormoonfactor.nl/hypofyse

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Puur
Duurzaam
Verantwoordelijk
Verbonden

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

blog 30 laaggradige ontsteking

Laaggradige ontstekingen als oorzaak van PCOS

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Zoals jullie wellicht weten ben ik onderdeel van het testpanel van Project Nederland Oersterk.
Ik post wekelijks mijn bevindingen op instagram, en een van de begrippen die terugkomen in de literatuur is laaggradige ontsteking. Een leefstijl die laaggradige ontstekingen tegen gaat zou je energie verhogen, je humeur verbeteren, stress tegengaan en de kans op depressie verkleinen… Maar hoe doe je dat? En wat houdt het dan allemaal in? En voor de cynici onder ons: klopt dit allemaal wel wat ‘ze’ zeggen?

Hoewel het geen directe link met PCOS of hormonen lijkt te hebben, wil ik dit onderwerp niet over slaan. Op dit moment is de laaggradige ontsteking de belangrijkste in opkomst zijnde risicofactor voor welvaartsziekten. Het lijkt verband te houden met veel andere lichamelijke klachten – en daarmee ook met PCOS(4).

In dit artikel zal ik je meenemen in de theorie (en mijn visie) hier achter.

blog 30 laaggradige ontsteking

Wat is het immuunsysteem?

Het immuunsysteem heeft veel invloed op het lichaam. Als het goed werkt, ben je niet ziek, voel je je energiek en blij.

Je kan de werking van het immuunsysteem goed zien bij dood weefsel. Iets of iemand die dood is, wordt binnen enkele uren binnengedrongen door allerlei soorten organismen: het verrottingsproces is op gang gekomen. Dit gebeurt natuurlijk niet bij levend weefsel en dat is te danken aan het immuunsysteem.

De hele dag door wordt het lichaam belaagd met storingen van zowel binnenuit als buitenaf: virussen, bacteriën en stress zijn de meest voorkomende vormen. Maar ook onze eigen cellen verkeerd delen of een storing bevatten, worden door het immuunsysteem opgeruimd. Vaak merk je niet dat dit iets met je doet: je immuunsysteem is sterk genoeg het af te weren.

Ik zal niet te uitgebreid ingaan op hoe het immuunsysteem werkt. Als je hier meer inzicht in wilt, raad ik je aan om eens op youtube te kijken – hier staan heldere filmpjes over de basis van de werking van het immuunsysteem.

Wanneer merk je de werking van het immuunsysteem wel?

Soms is de aanval te sterk en ontwikkelt de ‘storing’ zich in het lichaam.  Een infectie van een wond, ziekte door griep of verkoudheid of bijvoorbeeld kanker zijn voorbeelden van een immuunsysteem die minder sterk is dan de storing. Je kunt de werking van het immuunsysteem dan merken en er zal meer energie naar je immuunsysteem gaan om de storing naar beste kunnen toch tegen te gaan. Bij ziekte ga je bijvoorbeeld braken, heb je diarree, maak je extra slijm aan – alles om het lichaam weer gezond te maken. Als het lichaam het zelf niet kan, kunnen medicijnen helpen of kan je doodgaan.

Als je immuunsysteem actief is, vraagt het dus veel energie. Het moet immers klaar staan om ziekteverwekkers te vernietigen. Iemand die ziek is wil graag op bed blijven liggen en zich terug trekken. En dat is ook logisch, je lichaam heeft andere prioriteiten dan onnodig energie verspillen. De hoeveelheid energie in het lichaam wat normaal doorstroomt naar o.a. je spieren en hersenen en voortplantingsorganen, worden nu anders besteed. Richard de Leth schrijft: evolutionair gezien heeft dit ook een groot voordeel. Een ziek/besmet individu heeft hierdoor de neiging zich terug te trekken van de groep en besmet zo minder andere individuen. De groep wordt hierdoor minder ziek en het soort staat sterker. Evolutionair gezien is (gedrag dat past bij) depressie dus een overlevingsstrategie.

Signalen van je immuunsysteem

Tot nu toe klinkt dit allemaal logisch. Toch is er volgens vele bronnen de werking van het immuunsysteem een groot aandachtspunt. Er worden namelijk steeds vaker symptomen gesignaleerd die passen bij een actief immuunsysteem: depressie, (chronische) vermoeidheid, futloosheid, weinig spierkracht, slechte concentratie en cognitieve vermogens(zeker bij kinderen neemt dit gestaag toe*), verminderde stemming/extremere emoties, gewichtstoename of juist afname en overbelasting.

Allemaal symptomen die gelinkt zijn aan een depressie – met als doel om je lichaam te beschermen.

Maar dat kwam evolutionair gezien toch alleen voor bij ziekte, een actief immuunsysteem?

Volgens wetenschappers is dit ook aan de orde – zonder dat we het echt duidelijk door hebben. Er wordt in dit verband gesproken over ‘laaggradige ontstekingen’ . Met dus weldegelijk een (sluimerend) actief immuunsysteem en daarbij dus ook de genoemde ‘sluimerende’ klachten die we vaak accepteren als ‘normaal’.

Wat zijn laaggradige ontstekingen?

Laaggradige ontstekingen, wat is dat nu precies?

Het immuunsysteem beschermd het lichaam op veel verschillende manieren. Het eerste wat het lichaam doet als het aangevallen wordt, is het geven van een ontstekingsreactie. Deze ontsteking kan enkele uren of dagen duren en probeert de aanval te overwinnen. Bij deze ontsteking spelen zogenaamde cytokinen een grote rol. Dit zijn boodschappers die informatie uitwisselen tussen cellen. Cytokinen hebben onder andere de functie om de coördinatie van de werking van het immuunsysteem te regelen en ze brengen dus de ontsteking op gang.

Als de aanval niet gewonnen wordt door de eerste ontstekingsreactie van het immuunsysteem, ontwikkelt zich een chronische ontsteking die weken of langer kan duren. Een goed functionerend immuunsysteem zorgt ervoor dat deze ontstekingsreactie ook op tijd stopt, voordat het gezonde weefsels gaat aanvallen. Er zal een anti-ontstekingsreactie moeten worden gegeven door het lichaam om de ontsteking te stoppen. Bij de start van een ontsteking zijn dus verschillende cytokinen en groeifactoren betrokken en bij het stoppen van de ontsteking zijn andere factoren nodig. Deze factoren zijn met elkaar in balans, maar kunnen verstoord worden door stress, voeding,  en leefstijl.

Als deze balans verstoord wordt, kan een ontsteking blijven voortduren. Het lichaam probeert het te stoppen, maar heeft niet voldoende capaciteit om dit volledig te doen. Er is sprake van een lichte, ookwel ‘laaggradige’ ontsteking waarbij het immuunsysteem ook licht actief blijft. Dit heeft invloed op heel veel processen in het lichaam.

Let op: haal de begrippen ontsteking en infectie niet door elkaar. Echter, niet alle infecties gaan gepaard met een ontsteking en niet alle ontstekingen worden veroorzaakt door infectie! Zo is een steriele ontsteking een ontsteking die niet wordt veroorzaakt door een organisme (maar door bijvoorbeeld mechanische overbelasting zoals een slijmbeursontsteking)(3).

Het ontstaan van een laaggradige ontsteking kan twee vormen hebben:

  1. Steriel: een steriele ontsteking is een ontsteking die niet wordt veroorzaakt door een infectie. Een infectie is een ontsteking die wordt veroorzaakt door micro-organismen, zoals bacteriën, virussen of schimmels. Een steriele ontsteking is dus een ontsteking die NIET wordt veroorzaakt door bacteriën, virussen of schimmels (door bv overbelasting en bij auto-immuunziektes).
  2. Niet steriel: er is wél sprake van een bacterie, virus of schimmel van buitenaf (dat binnendringt door de huid, via voeding of slijmvliezen)en de ontsteking ontstaat door een infectie.

Wat zijn oorzaken van laaggradige onstekingen?

De hoofdoorzaak van laaggradige ontstekingen zijn de huidige omstandigheden in onze maatschappij in vergelijking met de natuurlijke functie van ons lichaam. Het wordt steeds meer wetenschappelijk onderbouwd hoe onze leefstijl het immuunsysteem ongewild aanwakkert en wakker houdt.

Ons lichaam is ingesteld op de volgende omstandigheden:

– Puur, rauw voedsel
– Voldoende slaap
– Veel beweging, ook vóórdat er gegeten wordt
– Langere periodes zonder eten
– Periodes/dagen van relatief veel eten
– Weinig chronische stress
– Acute stress (kou, hitte, zware inspanningen, vechten, vluchten)

Het lichaam komt tegenwoordig (bij veel mensen) in aanraking met de volgende omstandigheden:

– Bewerkt en bereid voedsel (met te weinig voedingsstoffen om de vraag van het lichaam in deze omstandigheden te bevredigen)
– Onvoldoende slaap
– Weinig beweging, vaak lange dagen zitten, comfort en gemak dient de men
– Veel momenten van eten per dag (en nagenoeg nooit langere periodes zonder eten)
– Constant te veel eten
– Veel chronische stress (druk/te volle agenda, straling, lichten, geluiden)
– Weinig acute stress (nogmaals, comfort en gemak dient de mens)

Deze omstandigheden vragen zodanig veel van het lichaam dat het (op de lange termijn) niet voldoende in staat is om aanvallen effectief tegen te gaan.

Een lesje biologie, Hoe werkt dat dan in het lichaam?

Een goed werkend immuunsysteem zonder aanwezige laaggradige ontstekingen is afhankelijk van een belangrijke batterij in het lichaam: de bijnieren. De bijnieren maken cortisol, aldosteron, DHEA en geslachtshormonen aan. Cortisol is, zoals velen weten, betrokken bij regelen van de stressrespons. Hier schreef ik eerder al wat blogs over, waarin ik dieper inga op de functie van de bijnier, HPA-as en de werking van stress op het lichaam.  De link tussen een gebrek aan cortisol (hypocortisolisme) en een diversiteit aan aandoeningen(waarmee dus een verminderde werking van het immuunsysteem) wordt steeds meer bevestigd in wetenschappelijk onderzoek(1). Er is genoeg cortisol nodig om een extremere reactie van het immuunsysteem teweeg te brengen. Bij extremere ziekte is er sprake van acute stress en is dus veel cortisol nodig. Cortisol is een belangrijke stof die actief is bij het remmen van ontstekingen.

Dit verklaart ook het fenomeen dat mensen die beter voor zichzelf gaan zorgen ziek worden: de bijnieren raken meer in balans en kunnen meer cortisol leveren, waardoor het immuunsysteem zich zodanig sterk voelt dat het ziektekiemen gaat uitroeien – met als gevolg dat je ziek wordt (je immuunsysteem gaat gas geven en dit geeft je een ziek gevoel). Deze ziektekiemen zouden anders sluimerend aanwezig blijven in je lichaam (en matig teruggedrongen worden door laaggradige ontstekingen). 

Anders gezegd: het lichaam moet sterk genoeg zijn om ziek te worden. Bij ziekte wordt een heftigere ontsteking gevormd en zal koorts optreden. Je hersenen weten dat je in staat bent om een immuunreactie tijdig te eindigen (want je kunt voldoende stopsignalen produceren) en geven het immuunsysteem daarom toestemming om koorts te mogen ontwikkelen. Op die manier kan het veranderen van je leefstijl ervoor zorgen dat je opeens koorts krijgt. Dit is een gezonde reactie. Een heftige immuunreactie, zoals koorts zorgt namelijk voor de beëindiging van een milde immuunreactie (laaggradige ontsteking). Na koorts is laaggradige ontsteking dus opgelost.

Een gebrek aan cortisol ontstaat door een te hoge blootstelling aan chronische stress, bijnieruitputting, onvoldoende voedingsstoffen waaronder vitamine B3, B5, D3, zink en ijzer. Ook hormonale disbalansen kunnen een oorzaak of gevolg zijn van te weinig cortisol (en bijnieruitputting).

Een gebrek aan cortisol (hypocortisolisme) wordt gelinkt aan vermoeidheid, zwakte, spier- en gewrichtspijn, verhoogde vatbaarheid voor infecties, auto-immuniteit, allergie, depressie, mentale klachten, enz. Veel van deze klachten ziet men bij chronische vermoeidheid, fibromyalgie en burn-out. Volgens sommige onderzoekers is chronisch vermoeidheidssyndroom een vorm van bijnierinsufficiëntie (waarbij de bijnieren niet meer in staat zijn om cortisol aan te maken).

Cytokines, die belangrijk zijn voor de start van een ontsteking, komen niet alleen hierbij vrij. De afgifte van cytokines verhoogt ook door chronische stress, gebrek aan beweging, verkeerde voeding, trauma’s, angststoornissen, slaapgebrek, depressies, verminderde darmfunctie en voedselallergieën. Deze factoren dragen dus bij aan een hogere waarde van het ‘ontstekingsstofje’ in ons lichaam, wat de kans op laaggradige ontstekingen én een actief immuunsysteem vergroot(1). De lever reageert op deze cytokines door het maken van acute fase-eiwitten. Dit gevolg op de eerste ontstekingsreactie staat aan de basis van veel ziekten.

Voor verdieping in het beïnvloeden hiervan raad ik je aan om het artikel uit bron 1 te lezen, afkomstig van natuurdiëtisten.nl.

Wat kan ik zelf doen tegen laaggradige ontstekingen?

Als je het idee hebt dat jij last hebt van laaggradige ontstekingen, kan je hier wat aan doen. Als je twijfelt, is het een optie om ontstekingswaarden te meten is via een bloedonderzoek.

Het is de uitdaging om in onze huidige maatschappij, waar we nu eenmaal met bepaalde omstandigheden te maken hebben, een manier van leven aan te leren die de balans in je lichaam kan herstellen – zoals die er van nature hoort te zijn: een anti-ontsteking levensstijl.

Nu is het niet helemaal realistisch om weer zoals een oermens te gaan leven; we hebben nu eenmaal vaak te maken met bijvoorbeeld straling en andere stressoren – en de agenda volledig leegmaken gaat veel van ons ook niet lukken.

Een aantal dingen die je wél kan doen die helpen om ontstekingen te remmen, zijn het volgende:

– Eet ontstekingsremmend voedsel: vitamine D, omega 3 vetzuren en (biologische) groente en fruit
– Vermijd bewerkt voedsel met geraffineerde koolhydraten, glucose en verzadigd vet
– Voed het lichaam goed om de hoeveelheid stress extra aan te kunnen: meer stress vraagt meer vitaminen en mineralen door de bijnieren (suppletie kan hierbij helpen)
– Eet minder vaak
– Creeer vaker acute stress-situaties in je week: ga intensief sporten of zoek bijvoorbeeld kou en hitte op (door koud douchen, sauna en wisselbaden)
– Zoek vaker de rust op: ga wandelen zonder telefoon in de natuur, doe een dutje midden op de dag, neem pauzes, slaap langer
– Kijk eens kritisch welke stressoren je wel kunt verwijderen uit je leven. Geef je grenzen aan en plan wél meer rust in.

Door meer terug te keren naar hoe de mens van nature dient te leven, versterk je de ontstekingsremmende kracht van het lichaam om een anti-ontstekingsreactie in te kunnen zetten(zoals ik eerder beschreef).

CONCLUSIE       

Richard de Leth vat het probleem omtrent laaggradige ontstekingen samen in zijn content omtrent Project Nederland Oersterk:

In de Westerse wereld vormen infectieziekten niet meer zo’n groot probleem. Infecties komen minder voor dan vroeger, maar het eeuwenoude beschermingsmechanisme is nog steeds intact. Infectieziekten hebben plaatsgemaakt voor chronische, steriele laaggradige ontstekingen. Dit zijn ontstekingen die dus niet door ziekteverwekkers worden veroorzaakt, maar door een ongezonde leefstijl.

Het gevolg van een chronische ontsteking is dat het beschermingsmechanisme tegen infecties wordt geactiveerd. Het gevolg is vermoeidheid, een sombere stemming en een verminderde interesse en plezier in activiteiten. Ofwel, een depressie. Het eeuwenoude beschermingsmechanisme tegen infecties heeft zich nu tegen ons gekeerd. In de onze huidige maatschappij is het beschermingsmechanisme een nadeel geworden. Want de ontstekingen worden niet meer door ziekteverwekkers veroorzaakt. Terugtrekgedrag en energiebesparing – dus gedrag alsof er een infectie is – zijn oude gedragingen die nu onterecht worden geactiveerd.

TOT SLOT

Ik deelde al eerder informatie op Instagram over dit onderwerp, en kreeg de vraag waarom je minder maaltijden zou moeten eten om meer in balans te komen.

Mijn zoektocht leidde tot het volgende antwoord:

Als er sprake is van stress in het lichaam, zullen barrières(tight junctions) in de darmwand open gaan staan om ervoor te zorgen dat glucose, natrium en water sneller worden opgenomen – deze stoffen helpen om energie te verhogen om goed op de stressor te kunnen reageren. Dit is een handige reactie als er sprake is van een acute stressor. Echter, als de stress chronisch is, blijven deze barrières te lang openstaan. Met als gevolg: allerlei ongewenste stoffen, bacteriën en virussen komen makkelijker en in te grotere hoeveelheden en door de darmwand. Deze ongewenste stoffen kunnen ontstekingsreacties opwekken(de hoeveelheid cytokinen in het bloed verhoogd).

Minder maaltijden eten geeft de darmen vaker rust en zorgt voor minder vaak stoffen in de darmen die opgenomen kunnen worden.

*‘Het ontstaan van leer- en gedragsstoornissen is een complex verhaal, en fysiologische problemen zijn niet de enige oorzaak. Maar het is wel de factor die het gemakkelijkst te beïnvloeden is én de meeste resultaten blijkt af te werpen’, aldus professor Richardson van de Universiteit van Oxford.

Bronnen:

  1. Natuur Dietisten Nederland, Opgebrand door Onstekingen, https://www.natuurdietisten.nl/opgebrand-door-ontstekingen/
  2. Richard De Leth, Oersterk, Project Nederland Oersterk, Humeur en Slaap
  3. https://nl.wikipedia.org/wiki/Ontsteking_(geneeskunde)
  4. Natura Foundation, Laaggradige ontstekingen: de nieuwste inzichten, http://naturafoundation.nl/?objectID=13450&page=3

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Puur
Duurzaam
Verantwoordelijk
Verbonden

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

Blog 27 maslow

Spelenderwijs leven, doe jij dat?

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Het kan je helemaal in beslag nemen.
Je weet wat je moet doen
 Je gaat er volledig voor.
Je voelt je vrij en goed bij wat je doet.
Gaandeweg krijg je steeds meer verbinding met je omgeving.
Je voelt je steeds creatiever en energieker. Je komt op nieuwe ideeën en hebt plezier.

Wat ben je aan het doen?
Je bent aan het spelen.

Blog 27 maslow

Spelen, zoals vroeger?

Spelen is volgens filosoof Johan Huizinga datgene wat zich voordoet als mensen hun primaire behoeften hebben bevredigd en staat daardoor aan de basis van alle cultuur. Cultuur (een geheel van aangeleerde gedragskenmerken, waaraan alle leden van een gemeenschap zich openlijk houden) zou voor een belangrijk deel gevormd worden in het spel, door spelelementen. Cultuur zou zich ontplooien als spel.

 Er zijn wel voorwaarden aan verbonden:

  1. Het spel moet een vrije handeling zijn
  2. Er mag geen direct nut of materieel belang aan zijn verbonden
  3. Het moet ordelijk verlopen.

Huizinga doopte de mens zo’n 100 jaar geleden als ‘spelende mens’: de Homo Ludens.

In de tijd dat Huizinga leefde ervaarde hij echter ook een ‘erosie van het spel’. Hij signaleerde dat mensen en maatschappij verernstigen(ernstig: zonder grapjes, serieus), wat volgens moderne denkers heeft voortgezet naar de huidige tijd. Er wordt meer vorm gegeven aan ‘vals spel’: harde concurrentie, ongezonde competitie. De valsspeler lijkt langzamerhand de hoofdrolspeler te zijn geworden. Ook lijkt er (mede door de toegenomen technologie) steeds meer ruimte te komen voor ‘schijnspel’: alles moet ‘fun’ en vermakelijk zijn (denk bijvoorbeeld aan de oneindige stroom van filmpjes op facebook maar ook de vele vormen van andere platte entertainment die bestaan).

Je zou kunnen zeggen dat deze ‘erosie’ in lijn ligt met de ongezonde ontevredenheid die onder veel mensen in de huidige tijd heerst. Het kan ook een verklaring zijn voor de vele burn-out verschijnselen in de maatschappij. Het verliezen van spel zet dus, eigenlijk, de secundaire behoeftes op de eerste plek, in plaats van de primaire behoeftes. De piramide van Maslov geeft inzicht in deze behoeftes. In mijn beleving vallen alle lagen van de piramide onder de primaire behoeften en luxemiddelen onder de secundaire behoeften.

Het verliezen van het spel leidt dan bijvoorbeeld naar:

  • De target willen halen boven voldoende rust nemen
  • Neerploffen op de bank na een lange werkdag met een pizza in plaats van de tijd nemen gezond te koken
  • Geprikkeld reageren op je partner in plaats van de tijd nemen voor elkaar
  • Het doel halen als prioriteit stellen in plaats van het proces naar het doel toe te omarmen
  • Structureel langer doorwerken om die vakantie te kunnen betalen in plaats van nu voldoende tijd hebben voor ontspanning met je gezin
  • Vergelijken, jezelf niet goed genoeg vinden, in plaats van jezelf waarderen.

Er zijn veel verschillende filosofische stromingen en veel verschillende mensen. Hoewel we natuurlijk niet in hokjes willen denken, kan het wel helpen eens over bovenstaande na te denken.

Want ik kan mij voorstellen dat bij gebrek aan spelelementen in de uitvoering, hoe serieus die uitvoering dan ook is, het plezier of de motivatie snel afneemt. En andersom kunnen spelelementen jouw  pad plezieriger maken en tevredenheid vergroten. Het zou, als het ware, het gevoel van correctheid en het gevoel trouw te blijven aan een goede handelswijze kunnen vergroten.

Ben jij gedreven, serieus, doelgericht?
Vergeet je dan niet te spelen? Let je op de primaire levensbehoeftes?
Om daardoor makkelijker te kunnen ‘zijn’, niet alleen maar bezig te zijn met ‘behalen’ en ‘begeren’?

Terug naar de titel; neem het allemaal niet te serieus.
Natuurlijk kan PCOS een zware last voor je zijn en is het misschien niet echt een onderwerp waarbij je denkt aan ‘spelenderwijs mee leren leven’. Toch denk ik dat daar de oplossing in zit. Zwaar tillen aan PCOS, jezelf slachtoffer voelen en de controle er over willen krijgen, ten kostte van primaire levensbehoeftes uit de piramide van Maslov, verlaagt plezier en rust in je leven en verhoogt stress. En juist dat plezier en die rust zijn essentieel om je klachten te verminderen (1,2,3).

Andersom gezegd, te weinig spelen en te veel stress brengen je verder weg van de oplossing.

Check de piramide eens voor jezelf; welke laag laat jij nog wel eens ondersneeuwen?

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Puur
Duurzaam
Verantwoordelijk
Verbonden

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

Blog 18 foto

Op vakantie met PCOS

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Zoals sommigen van jullie gemerkt hebben ben ik de afgelopen weken op vakantie geweest.
En hoewel ik ‘gewoon’ naar Noord-Frankrijk was, wil ik er vandaag toch even op ingaan. Want vakantie heeft invloed op je PCOS. Of beter gezegd; het veranderen van je context test je gewoontes. In dit geval ga ik even in op eetgewoontes. 

Blog 18 foto

Het veranderen van je context kan zowel positief als negatief effect hebben. Zo waren mijn vriend Dennis en ik redelijk last-minute met de auto op pad. Eerst twee dagen Nederland, toen vijf dagen Noord-Frankrijk.  Weinig voorbereiding, geen organisatie door een derde partij, gecombineerd met nieuwe omstandigheden. Dit zorgde ervoor dat ik een aantal van mijn gewoontes van thuis lastig door kon zetten en mijn bereidwilligheid/motivatie erg getest werd.

De eerste dagen in Nederland waren oké; veel was natuurlijk bekend en vertrouwd en ik kon mijn weg naar voldoende groenten en goede maaltijden wel vinden. Echter, onze bestemming in Frankrijk had wat minder voorzieningen dan gedacht. In combinatie met een slechte beheersing van de Franse taal maakte dit het kiezen voor goede voeding best een uitdaging. Daarnaast vind ik persoonlijk de Franse keuken (die wij hebben meegemaakt) echt niet goed terwijl ik vooraf juist in de veronderstelling was dat we een Walhalla aan lekkernijen tegemoet gingen. Dit resulteerde ook in een ‘terugval’: ik koos voor wat ik wel kende of wat wel voor handen was (= veel brood, weinig groenten, veel fruit, veel vet eten zoals gerpituurde aardappelen en patat).  Er was weinig organisatie, veel drempels en de mensen om mij heen aten vooral vet, veel en ook vaak alcohol.

Een vriendin van mij was echter naar Ibiza waar een retraite georganiseerd werd en alles goed voor elkaar was; inclusief vegan eten. Daar was het voor haar als thuis komen en kon ze haar gewoontes vanuit Nederland gemakkelijk doorzetten of misschien zelfs wel makkelijker volhouden. Er werd immers voor haar gekookt, er werden workshops over voeding gegeven, er was veel bewustwording over o.a. de voeding en er was sprake van (positieve) groepsdruk/groepsenergie.

Het verschil tussen haar bestemming en die van mij is groot. Wel laat het mooi zien hoe context van grote invloed is. Als ik in haar situatie had gezeten, had ik waarschijnlijk geen moeite of terugval gehad. Best opvallend, ik ben toch immers hetzelfde mens met dezelfde behoeftes, zou je denken?

Deze vergelijking geeft duidelijk inzicht in het feit hoe veel meer wij beïnvloed worden door onze omgeving dan wij vaak zelf denken. Als het jou nu niet zelfstandig lukt om een gewoonte/gedraging waar je vanaf wilt om te zetten naar een andere gewoonte, kijk dan eens naar de context.

  • Welke elementen zijn er in een situatie aanwezig waarin je voor je gevoel ‘terugvalt’ of blijft hangen? Kan je die vermijden of verminderen?
  • Welke elementen helpen jou juist om gewenst gedrag te vertonen? Kan je die vaker opzoeken of creëeren?

Zo heb ik toen ik van mijn chocolade-crush af wilde simpelweg geen chocola meer in huis gehaald, zodat dit mij niet triggerde. Nu ik dit lang genoeg vol gehouden heb, is het simpelweg een gewoonte geworden om thuis geen chocola te eten (als het geen 100% chocola is). Ik veranderde de context en vervolgens makkelijker mijn gedrag. Door dit aanhoudend te blijven doen creëer je een gewoonte. En als die gewoonte er is, kan je makkelijker de verleiding weerstaan – maar onderschat dit niet. Wilskracht is nu eenmaal niet zo sterk en soms ontkomen we niet aan verleidingen: nooit meer op vakantie of een dagje weg is natuurlijk niet de oplossing.

Hoe kan je daar mee om gaan? Onderstaande punten kunnen je helpen:

  1. Denk na over de situatie wat komt; is het een lange vakantie? Is het een dag? Wat zijn de omstandigheden precies?
  2. Maak een besluit. Ga je jouw gewoontes van thuis mee nemen of ga je het loslaten? Of, kies je voor een middenweg? Zo ja, hoe gaat dat er dan uit zien? Kijk kritisch naar jezelf, welke manier kan jij écht volhouden? Kies daarvoor en kies écht. Maak geen keuze om hier vervolgens geen gehoor aan te geven of eigenlijk iets anders te willen(want dan brokkelt je vertrouwen in je eigen kunnen ook langzaam af).
  3. Bereid je goed voor; ken je bestemming (dus niet zoals ik in Frankrijk) en plan wellicht vooraf waar je gaat eten of waar je boodschappen gaat halen. Schrijf zoveel mogelijk op.
  4. Praat er over met je reisgenoten, zodat zij je kunnen helpen en ondersteunen (Of nog beter, mee doen).

Daarnaast zijn er nog een aantal dingen die kunnen helpen:

  • Een gewoonte en daarmee dus ook gewoontes op vakanties of in andere omstandigheden als normaal, heeft aandacht en oefening nodig om te vormen. Ga er simpelweg niet vanuit dat het jou vanaf de eerste keer volledig lukt om het thuis-gemaakte plan uit te voeren. Zo hebben wij door onze ervaringen in Frankrijk weer geleerd hoe we het de volgende keer beter kunnen doen!
  • Laat dit echter geen excuus zijn; oefen wel maar wees niet te streng voor jezelf als het niet lukt (immers zonde van je uitje). Hoe vaker je oefent, hoe meer het zal lukken. Ik ben de afgelopen jaren vaak terug gevallen, bezweken, over stag gegaan – maar door wel verder te gaan pak ik nu makkelijker weer terug en zijn veel van mijn gewoontes hoe ik ze wil hebben.

Wellicht een extreme vergelijking, maar kijk eens naar Mohammed Ali: denk je dat hij zo goed is geworden in boksen door 10 keer iemand een klap te geven, of zal hij meer hebben moeten oefenen? Juist – en dat is wat er ook moet gebeuren bij alle nieuwe dingen die je wilt leren. Blijven oefenen en blijven verbeteren(door te blijven falen).

  • Overzie de gevolgen: als je bijvoorbeeld tijdens je vakantie volledig terug valt, is dit nog geen ramp. Als je na een paar weken weer terug bent in je vertrouwde context zal je merken dat je lichaam snel weer herstelt. De rust, ontspanning en focus op andere dingen tijdens een vakantie of dagje weg helpt je ook extra om in een vertrouwde context met extra motivatie door te kunnen gaan (maar zie dit ook niet als excuus).
    Een ongezond lichaam met klachten is niet in een paar weken fit, maar andersom werkt het net zo: een gezond en vitaal lichaam is niet in een paar weken ‘terug bij af’.
  • Rust en weinig stress is een mega goed medicijn tegen PCOS tijdens je vakantie. Ga dit niet dwarsbomen door de te grote focus op of het ‘falen’ van goede gewoontes.

Toen ik terug kwam uit Frankrijk voelde ik mij niet goed door het gebrekkige eten. Toch ben ik eerlijk gezegd verwonderd hoe snel dit wegtrok. Na twee dagen was vast gehouden vocht weg, mijn opgezette buik weer plat en mijn energie weer terug. Als ik dit tijdens mijn vakantie had geweten, was ik er denk ik rustiger onder geweest J. Ik ging na mijn vakantie niet compenseren, maar stapte terug in mijn volwaardige en normale voedingspatroon. Ik koos niet voor minder calorieën of minder vet, je lichaam heeft die bouwstoffen juist nodig om goed te functioneren.

Hopelijk stelt dit jullie ook wat gerust en kunnen jullie vooral heel erg genieten deze zomer.

Dus voor iedereen; fijne vakantie!!

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Puur
Duurzaam
Verantwoordelijk
Verbonden

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

stress tip 1

PCOS en stress: een simpele tip

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

PCOS en stress zijn vaak met elkaar verbonden en versterken elkaar. Minder stress in je leven betekend vaak ook minder klachten van PCOS. Dit vergt dagelijkse oefening en tijd, maar waar moet je beginnen?

Bij teveel stress ben je vaak uitgeblust, overprikkeld en moe. Er gaat iets niet goed in jouw energieverdeling.
Deze opdracht heeft mij geholpen bewust te worden van de manier waarop ik mijn energie verdeel, en die deel ik in deze video met jou.

Als je bewust wordt hiervan, kan je sneller signaleren waar jouw energie heen gaat of waar je energie van krijgt. En hoe je daar keuzes in kunt maken om uiteindelijk zelf meer energie te ervaren en beter in je vel te zitten. Dit is belangrijk als je ook minder PCOS klachten wilt ervaren.

  1. Pak pen en papier
  2. schrijf voor jezelf op met welke dingen jij in je leven bezig bent. Denk aan activiteiten; sport, andere vormen van beweging, het huishouden, specifieke taken hiervan, je werk, hobby’s, huisdieren, vakanties, verplichtingen, doktersbezoeken, boekhouding, klusjes, scholing, opvoeding, enz.

Denk hierbij ook aan mensen, met wie ga je allemaal om? Welke sociale omstandigheden bevind jij je in? Denk hierbij bijvoorbeeld aan vrienden, familie, collega’s, sporttrainers, kinderen, leraren, studiegenoten, buren, partners van vrienden, kennissen.

Als er andere dingen in je opkomen die zo nu en dan in je leven zijn en waar je energie aan besteed, schrijf die dan ook op.

  1. Pak nu een nieuw vel en deel dit met een streep in tweeën.
  2. Verdeel alles wat je op het eerste vel heb geschreven in twee categorieën. Neem de tijd per situatie, activiteit of persoon en bedenk/voel voor jezelf: krijg ik hier energie van, of kost het mij energie? Verdeel alles onder de noemers energiegevers en energienemers.
    Let op: je verdeeld de activiteiten en de mensen hierdoor niet in positief of negatief. Het kan zo zijn dat een persoon je nu energie kost, maar dat je goede redenen hebt om dit in je leven te laten gebeuren.
  3. Er kunnen gradaties zijn tussen de verschillende aspecten, dit zou je nog kunnen aangeven per situatie/activiteit/persoon.
  4. Uiteindelijk krijg je een overzicht. Het idee is dat de energiegevers en energienemers redelijk in balans moeten zijn; als je alleen maar energienemers in je leven hebt gaat het uiteindelijk denk ik niet zo goed met je eigen energie. Ga eens kijken hoe je anders om kunt gaan met energienemers of meer energiegevers in je leven kunt bouwen.
  5. Natuurlijk zullen er altijd dingen zijn in je leven waar je mee te maken hebt. Echter, je kunt hier wel keuzes in maken of bewust afstand van doen. Om zo genoeg energiegevers in je leven te bouwen zodat jij goed in je vel blijft zitten en ook meer kunt geven aan jouw omgeving. Jouw energiebalans is leidend en werkt ook door op bijvoorbeeld jouw partner, kinderen of vrienden.

Succes!

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Puur
Duurzaam
Verantwoordelijk
Verbonden

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

Blog 13 foto

PCOS en stress: hoe werkt stress?

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Het wordt vaak genoemd, soms zelfs als excuus. Mensen ervaren vaak (werk)druk of stress in hun leven en dit wordt door sommigen als ‘normaal’ gezien of gedoogd.

Maar wat doet die stress nu echt? Wat is het proces in het lichaam precies?
Bewustwording geeft inzicht en inzicht zet aan tot actie, dus het kan (wederom) helpen hier wat meer over te weten. In mijn eerste post over stress heb ik hier al het een en ander over vertelt, vandaag ga ik er verder op in. 

Blog 13 foto

Wat is de HPA-as?

De HPA as staat voor Hypothalamus-Pituitary-Adrenal-as, in het Nederlands de Hypothalamus, hypofyse, bijnier as. Deze drie onderdelen van het lichaam werken samen bij stressreacties.

De hypothalamus is een onderdeel van de hersenen dat signaleert. Het signaleert de stand van zaken in het lichaam en van buiten het lichaam. Het ontvangt onder andere vanuit je zintuigen informatie.
Als er een stressvolle situatie plaatsvindt, merkt de hypothalamus dit op en geeft het vervolgens een signaal aan de hypofyse.

De hypofyse is een kleine klier in de hersenen die vele hormonen kan produceren. Afhankelijk van de behoefte van het lichaam, geeft het specifieke hormonen af. Bij de ‘stress’-boodschap van de hypothalamus zal de hypofyse het hormoon ACTH afgeven.

De bijnieren merken de ACTH op. Bijnieren zijn kleine organen die als het ware bovenop de nieren liggen. Je kan de bijnier verdelen in twee onderdelen: het bijniermerg en de bijnierschors.

Het bijniermerg bevindt zich onder de verschillende lagen van de bijnierschors en produceert adrenaline en noradrenaline, de hormonen die in stresssituaties zorgen voor alertheid en paraatheid zoals ik in mijn vorige post al aangaf.

De bijnierschors bestaat uit drie lagen:

De buitenste laag produceert mineralocorticoïden; hormonen die de bloeddruk in stand houden, omdat deze hormonen de nieren aanzetten om vocht vast te houden.
De laag daaronder produceert glucocorticoïden; dit zijn hormonen met verschillende effecten:

– Het bevorderd de vorming van glucose (!)
– Het produceert cortisol bij stresssituaties
– Het heeft invloed op de vetverdeling
– Het onderdrukt je afweer
– Het onderdrukt ontstekingen
– Het bevorderd de afbraak van eiwitten (waar glucose van gemaakt kan worden).

De binnenste laag produceert mannelijke en vrouwelijke geslachtshormonen (androgenen en oestrogenen).

Als de hypofyse ACTH aanmaakt in een stresssituatie, wordt er door de bijnieren (oa) extra glucocorticoïden aangemaakt. De aspecten van bovenstaande opsomming zullen daardoor meer aanwezig zijn.

Dit proces is GOED!
Alleen, bij blijvende stress wordt het minder goed:

Blijvende stress zorgt voor blijvend verhoogde aanmaak van corticoïden; blijvend verhoogt cortisol in het bloed. De bijnieren zijn continue flink aan het werk (en denk dan ook even terug aan mijn blog over die sprinter).

Hoewel je lichaam dit echt wel een tijdje vol houdt, worden de receptoren die reageren op cortisol naar mate de tijd verstrijkt steeds minder gevoelig. Cortisol wordt wel in dezelfde mate aangemaakt, maar niet meer als zodanig opgepakt door het lichaam (vergelijk dit met het proces bij insulineresistentie of denk aan bijvoorbeeld die alcoholist die steeds beter tegen drank kan voordat hij dronken wordt: de receptoren worden minder gevoelig bij veelvuldige blootstelling). Dit kan leiden tot bijvoorbeeld de volgende symptomen:

– Als je ’s ochtends wakker wordt heb je het gevoel nog uren te kunnen slapen
– Je sleept jezelf vervolgens door de ochtend heen
– Je hebt echt koffie/cafeïne nodig om te kunnen functioneren
– Je ervaart weinig geduld, een kort lontje
– Je concentratie wordt steeds minder

Allemaal dingen waar cortisol normaal een positief en essentieel effect op heeft.

Als je geen gehoor geeft aan dit soort signalen en de stress blijft aanhouden, kan dit uiteindelijk leiden tot bijnieruitputting(1). Dit is eigenlijk de lichamelijke vorm van een burn-out en komt ook vaak samen met een mentale burn-out. Bijnieruitputting staat voor een verstoring in de werking van de HPA-As. Dit betekend dat de langdurige verhoging van cortisol in het bloed ertoe heeft geleid dat de hypofyse en hypothalamus onvoldoende functioneren. Dit komt door de negatieve terugkoppeling van cortisol: in een gezonde situatie geven de hypothalamus en hypofyse een signaal naar de bijnier om cortisol aan te maken. Als dit gebeurt is, is er dus meer cortisol in het bloed. Dit wordt door de hypothalamus opgemerkt en die stopt met het stimuleren van de hypofyse om ACTH aan te maken.

Bij constante stress wordt de HPA as constant gestimuleerd en daardoor is er een constante verhoging van de hierdoor aanwezige stoffen, waaronder cortisol. Dit leidt onder andere tot schade aan en verlies van neuronen en weefsels. Naarmate deze situatie aanhoudt wordt de HPA-as steeds minder responsief. Uiteindelijk leidt dit tot een systeem wat amper tot niet meer reageert. Hierdoor zullen o.a. cortisolwaardes die gemeten worden juist lager uitvallen(2).

Maar, hoe staat bijnieruitputting of voorstadia hiervan in verband met PCOS?

Zoals ik al eerder schreef kan de bloedsuikerspiegel bij PCOS instabiel zijn door insulineresistentie. Er is sprake van pieken, maar ook van dalen. Bij een bloedsuikerdip kan het lichaam op drie manieren helpen; allereerst probeert het lichaam de dip te herstellen door glucagon aan te maken. Glucagon heeft een tegenovergesteld effect als insuline, het verhoogt de glucosewaardes in het bloed. Beide stoffen worden door de alvleesklier aangemaakt. Bij een diepere dip in de bloedsuikerspiegel moet de bijnier echter bijspringen door adrenaline en zeker ook cortisol aan te maken. Als de bijnier overbelast is, verloopt dit proces stroever en is het lichaam minder in staat accuraat te reageren op bloedsuikerdips. Het kan daardoor insulineresistentie in de hand houden. Ook zorgt een overbelaste bijnier voor minder aanmaak van DHEA, een stof dat ook van invloed is op je hormoonbalans.

Andersom werkt het net zo; de insulineresistentie die vaak gepaard gaat met PCOS, vraagt meer van de bijnier en kan ervoor zorgen dat bijnieruitputting sneller optreed.
Het stabiliseren van je bloedsuikerspiegel door bepaalde voedingskeuzes kan dus zowel op insulineresistentie als bijnieruitputting een positief effect hebben.

Daarnaast produceert de binnenste laag van de bijnierschors geslachtshormonen. Hoewel dit in geringe mate gebeurd, zorgt bijnieruitputting wel voor een verminderde werking van deze afgifte.

Ook wil ik nog even terugpakken naar de hypofyse. Deze klier heeft hoofdzakelijk de focus op stress, stofwisseling en voortplanting. Een lichaam dat zich bevind in ‘paniekstand’, heeft minder belang bij een goed werkende stofwisseling en heeft minder behoefte aan voortplanten. Stress betekend gevaar; het is levensreddend en dat heeft voorrang op de andere processen.
Op het gebied van voortplanting zorgt dit voornamelijk voor een verminderde aanmaak van progesteron door de bijnieren, waardoor oestrogeen kan gaan overheersen. Er kan een oestrogeendominantie ontstaan, wat een negatief effect heeft op PCOS. Hierover lees je hier meer.

Tot slot

Ik ben mij bewust dat PCOS bij iedere vrouw een andere vorm kan aannemen, met andere klachten, symptomen en oorzaken. Toch is stressreductie in mijn beleving één van de meest essentiële aandachtspunten als je jouw klachten wilt verminderen. Het optimaliseren van je voedingspatroon is belangrijk, maar zoals je hierboven kunt lezen zijn de gevolgen van stress ook groot.
Ook bij vrouwen zonder insulineresistentie en/of waar geen sprake is van overgewicht, kan stress een grote rol spelen bij het uitblijven van jouw menstruatie.

Bronnen:

  1. Bijnieruitputting kenniscentrum, oorzaken, symptpmen en behandeling, bijnieruitputting.com
  2. Stichting Orthokennis, Weerbaar tegen stress, 2017, https://www.orthokennis.nl/nieuws/weerbaar-tegen-stress

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Puur
Duurzaam
Verantwoordelijk
Verbonden

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

blog 12 foto

PCOS en stress: leef als een sprinter

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Vandaag het vervolg op het onderwerp stress. Stress en PCOS kunnen elkaar sterk beïnvloeden. Door stress te reduceren in je leven, kan je minder klachten van je PCOS ervaren.

blog 12 foto

Laten we het eens omdraaien. Niet denken vanuit stress, maar juist denken vanuit ontspanning. Vorige keer noemde ik al dat je stress makkelijker toelaat in je leven dan je denkt.

Het helpt mij daarvan bewust te worden als ik nadenk vanuit het startpunt ontspanning – wat zijn de omstandigheden als ik helemaal ontspannen ben?

Als ik ontspannen ben..

– Ben ik omringd door mensen waarbij ik mij vertrouwd voel
– Ben ik uitgeslapen
– Heb ik genoeg tijd voor wat mij te doen staat
– Bevind ik mij in een rustige situatie zonder harde geluiden of lichten
– Focus ik vaak op één ding dat ik interessant vind
– Zit ik niet te scrollen op social media
– eet ik gezond
– Kijk ik uit naar leuke dingen in de toekomst
– Heb ik net een zware (lichamelijke) opdracht voltooid

Er zijn natuurlijk altijd situaties waarbij je bovengemiddeld veel stress voelt. Maar we staan veel vaker bloot aan stress in de vorm van lichte spanning, onrust of ontevredenheid. We staan altijd ‘aan’ en vullen de gaten tussen onze activiteiten op met input.

Of tijdens het uitvoeren van activiteiten schakelen we steeds met onze aandacht – vaak doordat laptop, tv, telefoon of andere factoren uit je omgeving dat van je ‘vraagt’. Terwijl er juist in de tussenliggende periodes ruimte is voor creativiteit, rust en overdenking(1).

Afgelopen week zag ik op social media (..) het volgende: ‘Leef als een sprinter’.

Want een sprinter: geeft korte tijd vol-gas en neemt daarna veel rust. Is gespierd, gezond en sterk.

Een marathonloper daarintegen verbruikt al zijn reserves tot hij er (letterlijk) bij neervalt. Is vaak mager en oogt ongezond.

Toch leven veel mensen als een marathonloper. Vanaf het moment dat we opstaan is er een aaneenschakeling van activiteiten of input.

Dat neemt kosten met zich mee – het kost ons welzijn. Eerst een beetje, maar als je geen gehoor geeft aan de signalen van je lichaam en geest kan het zelfs leiden tot burn-out of depressie. Het leven als een marathonloper heeft ook zeker een nadelig effect op PCOS.

Wat kan helpen is om stap voor stap te kiezen voor een leven als een sprinter: Als je overgaat op actie, doe dat dan all-in door je er volledig op te focussen. Maar kies daarna ook volledig voor rust. Schakel in je rust echt even uit door bijvoorbeeld te wandelen, even te liggen in de zon, te mediteren, rek en strek oefeningen te doen, de natuur op te zoeken.. Kies een activiteit die weinig nieuwe input met zich mee brengt. Denk aan situaties waarin jij zeker weten ontspannen bent. Hoe zien die er uit? Probeer dit soort situaties meer op te zoeken. Schrijf voor jezelf eens uit waar jij stress van krijgt, en waarvan juist niet. Wordt je bewust van jouw stressoren.

En het is echt niet zo dat je volledig in het nu en 100% zen door het leven moet gaan om verschil te gaan merken(wat is zen überhaupt?). Ik ben ook vaak genoeg onder invloed van stress – maar door te blijven oefenen en je gaandeweg steeds bewuster te worden van jouw invloed hierop, worden je stressoren en de effecten ervan steeds kleiner.

Het verschil kan je al gaan maken door één pauze per dag te nemen waarin je iets doet dat je rustig maakt. Of door stress sneller te leren herkennen bij jezelf – zodat je anders naar situaties die je stress kunnen geven leert kijken. En om chronische stress een halt toe te roepen. Er zit een groot verschil tussen een stressvolle situatie en langdurige en aanhoudende stress.

Maar ook hier; je kan jezelf nog zo goed trainen om anders met stress om te leren gaan, maar als de basis niet goed is wordt dit best een uitdaging. Als je structureel te weinig slaapt, ongezond eet of je agenda te vol propt, ben je vatbaarder voor stress. En dus ook voor PCOS. Kies dus echt voor jezelf en voor wat jij nodig hebt. Als je dat niet serieus neemt, zal er niets veranderen.

Bronnen:

  1. Wouter van Noort, Is daar iemand, 2017

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Puur
Duurzaam
Verantwoordelijk
Verbonden

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

Blog 11 foto

PCOS en stress: wat is stress?

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Iedereen heeft stress. En dat is maar goed ook! Stress is een fantastische manier om:

In actie te komen
Te doen wat nodig is
Snel te handelen bij gevaar
Scherp van geest te zijn

Je kan in een stressvolle situatie spreken van een stressor (de situatie die stress veroorzaakt) en de stressrespons (de reactie op de stressor). Stress is het gevolg van de stressor en de aanleiding van de stressrespons.
Stress heeft een oeroude functie: ons in leven houden. Biologisch gezien wordt stress gevormd in een bedreigende situatie.
 Psychologisch gezien wordt stress gevormd zodra je een situatie als bedreigend inschat. Dat is nogal een verschil! Wat als bedreigend ervaren wordt, is voor iedereen anders.

Blog 11 foto

Als er sprake is van een dreigende situatie, maakt het lichaam direct adrenaline en noradrenaline aan. Deze stoffen stimuleren het sympatisch zenuwstelsel. Bij deze stimulering wordt ons lichaam klaargestoomd voor actie; vechten of vluchten. Spieren spannen zich aan, bloeddruk en hartslag verhogen, pupillen verwijden, ademhaling versnelt en de spijsvertering vertraagd. Dat is mooi: het lichaam is klaar om zichzelf uit de situatie te kunnen redden.

Als de stressvolle situatie langer duurt, maakt het lichaam extra cortisol aan. Dit zorgt voor de aanvoer van nieuwe energie door glucosewaardes in het bloed te verhogen. Je lichaam kan extra vluchten of extra vechten.

Biologische ofwel positieve stressoren zijn bijvoorbeeld:

– Er komt een agressieve hond op je af gerend
– Er ontstaat onweer en heftige regen wanneer je aan het SUPpen bent
– Er komt een losgekoppelde caravan op je af op de snelweg
– Je moet een presentatie geven op je werk
– Je staat in de finale van een sportwedstrijd op het punt van de start

Echter, er zijn ook andere vormen van stressoren:

– Je ervaart al enkele weken een te hoge werkdruk
– Je hebt vaak ruzie in je relatie en twijfelt of jullie bij elkaar blijven
– Je bent aan het afstuderen en bent te laat begonnen met je scriptie
– Je komt financieel net aan rond afgelopen maanden en je wasmachine gaat stuk

Je ziet het verschil; in het ene rijtje volgt er een lichamelijke reactie na de stressor, in het andere rijtje niet. Je lichaam ‘ontlaad’ niet en ervaart langdurig een (wellicht mindere) mate van stress.
Dit betekend dat de cortisolgehaltes in je lichaam langere tijd verhoogd zijn. Deze waardes hebben invloed op je bloedsuikerspiegel, cortisol zorgt immers voor afgifte van glucose aan het bloed voor extra energie. Mooi als je dit ook echt nodig hebt, minder mooi als je er vervolgens niets mee doet.

Eerder heb ik geschreven over insulineresistentie bij veel vrouwen met PCOS. Hier komt dit wederom om de hoek kijken: de verhoogde glucosewaardes in het bloed worden gesignaleerd door het lichaam, insuline wordt aangemaakt om dit weer te stabiliseren, maar de resistentie zorgt voor een matig verloop van het proces wat hoort te volgen (voor meer info, check mijn vorige blogs).

Dit zorgt er voor dat de glucose-verhoging in het bloed door de aanwezige cortisol (stress) niet gemakkelijk kan worden omgezet in energie. Ook als je een sprintje zou gaan trekken, zou die aanwezige glucose matig omgezet worden in energie en dus ook niet zo gemakkelijk afnemen als bij een persoon zonder insulineresistentie (al is het wel verstandig regelmatig te sporten, omdat dat insulineresistentie tegengaat en een positief effect heeft op je hormonale balans, maar dat even terzijde).

Het is dus fijn en belangrijk om je cortisolwaardes laag te houden wanneer je jouw klachten van PCOS wil verminderen. De beste manieren zijn:

  1. Niet gestresst raken (makkelijk om te zeggen). Door stressvolle situaties te vermijden of anders naar deze situaties te leren kijken.
  2. Actief rust opzoeken door situaties te creëren waarvan je weet dat je tot rust komt. Dit kan bijvoorbeeld een lange douche zijn, zangles, sporten, yoga, meditatie, sauna of een wandeling. Of zoals ik, op het SUP-board zoals op de foto.

Stress is een complex onderwerp dat je makkelijker toelaat in je leven dan je denkt. Wees er in ieder geval van bewust dat PCOS en stress sterk met elkaar verbonden zijn en het verminderen van stress minstens zoveel aandacht behoeft als bijvoorbeeld voedingsaanpassingen.

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Puur
Duurzaam
Verantwoordelijk
Verbonden

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.