lever orgaanoverzicht

Dit had ik willen weten toen ik de diagnose PCOS kreeg

Dit had ik willen weten toen ik de diagnose PCOS kreeg

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Methylering, het essentiële proces voor hormonaal balans
Geschreven voor PCOS Platform

Een ontzettend belangrijk lichamelijk proces is de zogenaamde ‘methylering’ of ‘methylatie’.
Ik weet nog dat ik hier voor de 1e keer mee in aanraking kwam en gewoon niet kon begrijpen wat dit betekende. In deze blog neem ik je mee in wat je hiervan moet weten om je PCOS klachten te verminderen in zo begrijpelijk mogelijke taal.

In je lichaam werkt jouw lever dag en nacht om vele stofwisselingsprocessen in gang te houden. Het werkt als een soort vuilstort: als je hier met je aanhangwagen vol troep heen rijdt, dien je dit te sorteren in verschillende bakken. Zo ook met je lever: alle soorten stoffen in je lichaam worden verwerkt in verschillende ‘vuilstortbakken’. Alleen heten die bakken net wat anders.

Er zijn zes bakken:

  1. Glutationconjugatie
  2. Acetylering
  3. Methylering
  4. Glucuronidatie
  5. Sulfatie
  6. Glycinatie

Al deze bakken verwerken andere stoffen.
Voordat de lever de stoffen in de juiste bakken kan gaan verwerken, is er voorbereiding nodig. Net zoals je voordat je bij de vuilstort bent eerst al het vuil moet verzamelen in je aanhangwagen, geldt dit ook voor de lever in zijn functie.

De zes bakken zijn namelijk te vinden in fase 2 van de zogenaamde ‘leverontgifting’. De voorbereiding in fase 1 gaat hier nog aan vooraf. Samen zorgen fase 1 en 2 ervoor dat schadelijke, vetoplosbare stoffen worden omgezet tot wateroplosbare stoffen, die vervolgens via de galblaas of nieren kunnen worden uitgescheiden via ontlasting en urine.

Fase 1 is het voorbereiden op de verdeling in de verschillende bakken. Hierbij helpt een familie aan enzymen, de zogenaamde cytochroom P450 iso-enzymen (CYP enzymen). Zie deze familie als je eigen familie die je helpt de aanhangwagen naar de vuilstort te vullen. De activiteit en capaciteit van deze CYP enzymen kan verschillen, dit is erfelijk bepaald(genetisch). Daarnaast wordt de effectiviteit van deze enzymen beïnvloed door omgevingsfactoren(epigenetisch)(1). Een verminderde effectiviteit kan ervoor zorgen dat essentiële stoffen om de verwerking van de bakken in fase 2 goed te laten verlopen onvoldoende aanwezig zijn. De bakken in fase 2 hebben namelijk allemaal cofactoren nodig om goed te kunnen werken, en hiervoor zijn ze afhankelijk van de inname via voeding en de werking van fase 1 van de lever.

Met cofactoren bedoel ik hulpstoffen die omzettingsprocessen in het lichaam mogelijk maken. Zonder deze cofactoren vindt er geen omzetting plaats van bijvoorbeeld de afbraak van een hormoon naar een afvalstof of de afbraak van voedsel naar werkzame stoffen. 

Tussen fase 1 en fase 2 in bevindt zich een soort tussenfase. Zie dit als de autorit tussen je huis en de vuilstort. Deze tussenfase is nodig om van fase 1 naar fase 2 te gaan, maar deze tussenfase is ook kwetsbaar. Er kan onderweg in de auto van alles gebeuren en je wilt niet met een aanhanger vol afval in verkeersopstoppingen terecht komen, maar rustig zonder omwegen doorrijden.

Zo ook in de lever. De afvalstoffen die fase 1 door zijn wil je niet te lang laten wachten tot fase 2 ermee aan de slag gaat. Deze stoffen zijn namelijk ontzettend oxidatief: het zijn door de behandeling van fase 1 vrije radicalen geworden die de weefsels in je lichaam beschadigen als ze in die tussenfase blijven hangen.

Goed: voor zover een klein stukje inzicht over de lever.

Waarom is dit relevant?

De hormonale disbalans die vrouwen met PCOS ervaren, komen vaak door een verminderd vermogen van het lichaam om hormonen af te breken. De lever is bijna altijd onvoldoende in staat alle stoffen goed om te zetten die nodig zijn voor een goede vruchtbaarheid en regelmatige cyclus. Vooral de bak ‘methylering’ speelt hierbij een grote rol.

PCOS en methylering

De methylering is de bak waar onder andere medicijnen, zware metalen, histamine, hormonen, oestrogeen, dopamine, milieu toxinen en andere hormoon-verstorende stoffen belanden. En daar heeft het vaak een dagtaak aan (zeker met de steeds toenemende milieubelasting in Nederland(2), de constante dopamineprikkel die we krijgen door drukke levens en mobiele telefoons(3) en de toenemende allergieën(4)).

Methylering is een gecontroleerde overdracht van een methylroep op eiwitten, aminozuren, enzymen en DNA. Dit proces ligt aan de basis van onze gezondheid, welzijn en levensduur en een verstoring kan allerleis soorten ziekten geven.

Een nadeel van tragere methylering is dat oestrogeendominantie kan ontstaan en dat klachten zoals premenstrueel syndroom(PMS), hevig menstrueel bloedverlies, pijnlijke menstruaties, menstruele migraine, myomen en endometriose sneller kunnen optreden. Tragere methylering kan ook leiden tot psychische klachten, stress, AD(H)D, neerslachtigheid(5).

Er wordt steeds meer bewijs gevonden dat de capaciteit van je lever om te methyleren samenhangt met het ontstaan van PCOS. Methylering is betrokken bij het tegengaan van ontstekingen (PCOS heeft ook een bewezen link met laaggradige ontstekingen in het lichaam(6), het omzetten van hormonen en het goed functioneren van je glucose- en vetverbranding(en daarmee insulineresistentie)(7).

Voor het goed werken van de methylering zijn cofactoren nodig zoals B12, foliumzuur, magnesium, TMG, zink en methionine. Deze dienen beschikbaar te worden door voldoende inname en opname uit de voeding en een goede verwerking in de Fase 1 leverontgifting.

Een aantal CYP enzymen zijn extra relevant voor een goede methylering. zo heeft MTHFR (C677T) een effect op de beschikbaarheid van foliumzuur en ook bij COMT-mutaties worden verbanden gezien met hormonaal balans (en dan met name de afbraak van oestrogenen). Vrouwen met PCOS hebben aantoonbaar vaker afwijkingen in deze CYP enzymen. Cyp3a4 werkt ook op de de-activatie van testosteron en het metabolisme estradiol en progesteron en cortisol wat ook gerelateerd is aan PCOS.

Het vernuftige lichaam

Als je lichaam moeite heeft met de methylering, kan het gebruik maken van een ‘sluiproute’ via twee andere bakken in de lever, de sulfatie en glucuronidatie. Deze bakken zullen ter ondersteuning van de methylatie een aantal van de (gif)stoffen en hormonen omzetten en afbreken. Echter werken sulfatie en glucuronidatie op een andere manier. Methylering bindt een methylgroep, glucuronidatie bindt glucuronzuur en sulfatie bindt zwavel. Als deze bakken worden bekrachtigd kan het lichaam toch in staat zijn om bepaalde genetische polymorfismes(afwijkingen) heen te werken en gezondheid en hormonaal balans verwerven.

Wat kan je zelf doen?

Er zijn een aantal dingen die je zelf kan doen:

  1. Het is interessant te achterhalen of jouw methylering goed werkt.
    Dit kan je doen door het meten van je homocysteïne-waarde. Deze waarde stijgt als je methylering niet voldoende functioneert.

Ook kan je een oestrogeenmetabolietentest uitvoeren om inzicht te krijgen of jouw oestrogenen afbreken naar de juiste vorm (zo niet, kan het zijn dat je een COMT polymorfisme hebt).

Daarnaast kan je onderzoeken of je voldoende B12, foliumzuur, magnesium, TMG, zink en methionine binnen krijgt én op de juiste manier opneemt. Doe dit in samenwerking met een specialist die weet hoe je betrouwbare resultaten verwerft.
Stoffen die zogenaamde ‘methyldonoren’ met zich mee brengen stimuleren de methylering.

(B12 testen bij de huisarts geeft bijvoorbeeld een vertekenend beeld als je al b12 in een supplement gebruikt. Het liefst test je B12 door een aantal testmethodes te combineren om dit echt zeker te weten.)

  1. Natuurlijk kan je ook DNA onderzoek laten doen gericht op de CYP enzymen. Dit blijft je leven lang vast staan en geeft direct inzicht in de capaciteit van je methylering (en vele andere ontgiftings-processen in je lichaam). Ook geeft het inzicht in de verwerkingscapaciteit van je lever bij gebruik van medicatie en supplementen. Daarnaast zijn er veel voedingsinterventies die remmend of stimulerend werken op de bepaalde CYP enzymen: handig als je weet waar jij op kan gaan letten.
  1. Naast de onderzoeken kan je preventief of ter ondersteuning de methylering een boost geven door het opzoeken van ondersteunende voedingsmiddelen of supplementen – dit laatste altijd in overleg met een orthomoleculair specialist.

Voedingsbronnen die de methylering kracht bij zetten:

linzen, noten, vis, kidney bonen, mungbonen, wilde rijst, quinoa, zaden(chiazaad, hennepzaad, sesamzaad, zonnebloempitten, pompoenpitten), algen,

gekiemde groenten (zoals alfalfa), avocado, oesters, peulvruchten, ei, uien, knoflook, gevogelte, broccoli, koolsoorten, witlof, bladgroenten en asperges(8,9)

  1. Ondersteun de sulfatie door veel zwavelhoudende voeding te eten zoals ui, knoflook, prei, bieslook, daslook, asperge, eieren en koolsoorten. Ook de glucuronidatie kan je ondersteunen door kombucha(thee) of calcium-d-glucaraat.
  1. Zorg dat je zo min mogelijk gifstoffen binnen krijgt zodat je lever wordt ontlast. Dit kan door het vermijden van hormoon-verstorende stoffen. Denk hierbij aan gifstoffen, xeno-oestrogenen, hormoonpreparaten, de anticonceptiepil, gifstoffen uit drinkwater of voeding of milieu, parabenen uit verzorgingsproducten, conserveringsmiddelen, kwik uit vis, enz.).

Je kunt ook inzetten op het verbeteren van de capaciteit van de fase 1 ontgifting door hiervoor voldoende cofactoren binnen te krijgen en remmende factoren te mijden. Wees hier echter voorzichtig: als fase 1 heel snel gaat werken en fase 2 achterblijft, blijven er na fase 1 meer zeer oxidatieve stoffen langer hangen in de ‘tussenfase’(de weg tussen thuis en de vuilstort). Dit doet meer kwaad dan goed en wil je zeker voorkomen. Sowieso helpt het genoeg antioxidanten binnen te krijgen om de schade van oxidatieve vrije radicalen te beperken.

Zoals reeds genoemd is het raadzaam in overleg te treden met een specialist omtrent het verbeteren van je methylering als je een op maat gemaakt advies wilt en wilt ervaren of bepaalde suppletie en specifieke voedingsadviezen voor jou van meerwaarde zijn om je PCOS klachten te verminderen.

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

post 28-4-19

De zes onderdelen van een goede detox na een feestdag bij PCOS + recept

De zes onderdelen van een goede detox na een feestdag bij PCOS + recept

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Ben je gister helemaal los gegaan tijdens Koningsdag? Heb je alles tot je genomen waar je zin in had, veel gedronken en gegeten?
Ik hoop bovenal dat je ontzettend genoten hebt van alle energie en van de mensen om je heen.
Dat je geen schuldgevoel of schaamte hebt ervaren doordat je niet bezig was met je voeding en met ‘homoon-proof’ eten en leven.

post 28-4-19

 Dit is wat makkelijk gezegd, maar die gevoelens gaan je niet verder helpen in je proces naar meer hormonaal balans, ze werken je alleen maar tegen.

Ikzelf heb best vaak ervaren dat ik tijdens een gelegenheid waarbij veel gedronken en gegeten werd niet goed mijn gewenste patroon kon loslaten.. Hierdoor maakte ik ten eerste het moment een stuk minder prettig mee, werd ik de dagen erna des te strenger op mezelf en mijn leefstijl/voedingspatroon en heb ik zelfs periodes gekend dat de optie om niet in te gaan op een uitnodiging of evenement aantrekkelijker werd omdat ik dan goed de ‘controle’ kon houden ten behoeve van mijn hormonale balans – dacht ik.

Dit is echter zo ontzettend destructief. Je werkt jezelf in een soort keurslijf en alles wordt een stuk minder spontaan. Je verliest (gedeeltelijk) de verbinding met je omgeving. Je versterkt de kans op eenzaamheid: een gevoel dat veel meer invloed heeft op je gezondheid dan je vooraf wellicht inschat(1). De teugels kunnen laten vieren, go with the flow, is heel belangrijk: het geeft je rust.

Dus: een dag als gister is goed en daar moet je vooral van kunnen genieten. Maak vooraf bewust de keuze dat je loslaat en maak nadien de keuze dat je weer in tevredenheid doorgaat met een gezondere levensstijl. Met het doorpakken maak je het verschil!

Om je lichaam weer te helpen op te schonen na een dag als gister, kan je een ‘detox’ dag inlassen. Nu ben ik niet zo fan van die sapachtige detox-kuren of te lang vasten, maar er zijn wel een aantal voedingsmiddelen die je lichaam kunnen ondersteunen en ontgiften. Het helpt je maag, darm en lever om weer optimaal hun werk te doen: en als deze organen in balans zijn heeft dat grote invloed op je hormonale balans (en dan kan een dag waarop je even helemaal loslaat nog minder kwaad).

  1. Voeg kurkuma toe aan je voeding. Zelf vind ik het lekker om de Golden Milk van Chicko te drinken samen met wat vanillepoeder. Je krijgt dan gemakkelijk een flink kurkuma-shot binnen en je hoeft het niet in andere gerechten te verwerken (maar dat mag natuurlijk wel). Samen met wat kokosolie en plantaardige melk kan je hier een romige, verwarmende drank van maken als je het anders wat te sterk vindt.

Kurkuma heeft vele positieve effecten en is dan ook echt een aanrader om dagelijks tot je te nemen. Het is goed voor je darmen en verteringssysteem en helpt om vette te verteren (in mijn geval best fijn na die twee zakken patat van gister). Het werkt ontstekingsremmend  waardoor het je lever en gal ondersteund. Ook is het schimmelwerend en helpt het tegen chemische stoffen(2).

  1. Help je lichaam te ontzuren. Onder andere vette voeding, suikers, vlees en alcohol verhogen de zuurtegraad in het lichaam. De PH verlaagt, als het ware. Je lichaam werkt hard om een optimale zuurtegraad te behouden door onder andere functie van de nieren. Hiervoor zijn mineralen nodig die je in principe uit je voeding haalt. Als je een dag hebt waarbij je lichaam extra kan verzuren kan je het ook helpen extra te ‘alkaliseren’, zoals dat heet. Dit doe je door veel groenten en fruit te eten bijvoorbeeld kruidenthee te drinken. Ik gebruik zuur-base thee van Alka, waarvan de naam al doet vermoeden wat het doet(3).
    Een lichaam dat een te lage PH waarde heeft/houdt, is geschikter voor ziektes en heeft negtieve invloed op je hormonale balans.
  2. Voeg aan elke maaltijd (rauwe) groene bladgroenten toe. Naast dat ze ook bijdragen aan de ontzuring van je lichaam, bevatten ze veel vezels, vitaminen, minderalen en anti-oxidanten die je spijsvertering ondersteunen. Ook bevatten ze chlorofyl: een stof met veel goede eigenschappen, waaronder een zuiverende functie die je lichaam helpt te ontdoen van afvalstoffen. Groene groentes hebben een stabiliserende functie voor de bloedsuikerspiegel en zorgen voor veel verzadiging en energie.
  3. Drink naast de thee en de golden milk veel water. Kies op een dag als vandaag even niet voor koffie. Als je toch iets koffie-achtigs wilt, vind ik zelf Chicko Not Coffee een waardige vervanger (die trouwens ook je lever ondersteunt).
  4. Verse kruiden bevatten hoge hoeveelheden vitaminen en mineralen, voeg ze dus vooral toe vandaag.
  5. Kies ontgiftende groenten: een groente die veel detox-eigenschappen bevat is de rode biet. Dit is een van de weinige groentes die na het koken zijn voedingswaarden nagenoeg allemaal behoudt. Ook helpt de rode biet je lichaam meer zuurstof op te nemen: dit zorgt voor meer energie en sneller herstel(4). Ook gember en citroen werken goed mee voor een detox.

Ga geen crashdag houden ter compensatie, maar geef je lichaam juist extra van wat het nodig heeft. Op internet staan veel recepten en nog meer detox-voedingsmiddelen die je kunnen inspireren. Zelf vind ik een smoothie (of nog beter, juice met de slowjuicer) die alle ingrediënten meeneemt win-win. Ik maak er altijd een smoothiebowl van met grote stukken ingrediënten. Dit zorgt ervoor dat je langzaam eet en goed kauwt: anders kan je last krijgen van een opgeblazen gevoel.

Verwerkt en bewerkt fruit heeft echter een niet zo positief effect op de bloedsuikerspiegel enzorgt voor een piek. Gebruik zo veel mogelijk groenten in je smoothie en versier het met hele stukken fruit(met schil). Als je dan ook nog voor biologisch kiest, krijg je een smoothie met zo min mogelijk bestrijdingsmiddelen, hoog in vitaminen en mineralen, ontgiftend en zonder negatief effect op je bloedsuikerspiegel. En dat willen we, wij vrouwen met PCOS waar insulineresistentie vaak al aanwezig is of op de loer ligt.  Om de smoothie nóg verzadigender te maken met een lagere glycemische index, kan je ook peulvruchten toevoegen zoals linzen, of vetten zoals avocado of kokosmelk.

Voor vandaag, met het oog op de detox, koos ik voor het volgende recept:

– 100 gram spinazie
– 15 ml citroensap
– 10 gram gember (heeft veel invloed op de smaak, als je hier niet zo bekend mee bent kan je ook eerst de helft nemen)
– 10 gram peterselie
– 100 gram komkommer
– 100 ml amandelmelk ongezoet ongebrand

Topping: 1 banaan, 1 appel met schil, een beetje kaneel

Als je de smoothie iets zoeter wilt, kan je één banaan meeblenden.

Als je het moeilijk vind om gevoelens als schuld en schaamte los te laten, is het belangrijk hier aandacht aan te besteden: het leren loslaten van deze gevoelens is echt van grote invloed. Neem, als je merkt dat dit een aandachtspunt is, een lange wandeling of ga mediteren waarbij je afstand kan nemen van die gevoelens (een geleide meditatie helpt mij hier erg bij). Probeer positief terug te kijken naar het moment of de dag dat je alles losliet en maak nu de keuze weer voor jezelf te willen zorgen vanuit tevredenheid. Deze omschakeling van gevoelens vraagt tijd en aandacht, maar heeft minstens zoveel invloed als je voeding en levensstijl.

Veel succes!

  1. De kennis van nu, Hoe eenzaamheid je ziek maakt, 2015
  2. Jesse van der velde, 23 redenen waarom je geelwortel kurkuma veel vaker zou moeten gebruiken, 2015
  3. Alkavitae International BV, alka.nl
  4. Janneke van der Meulen, Eet Win-Win, 2017

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

blog 36

Testosteron bij vrouwen met PCOS – deel 2

Testosteron bij vrouwen met PCOS – deel 2

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Om PCOS goed te begrijpen en zeker ook om te weten waarom je bepaalde aanpassingen gaat doorvoeren ter vermindering van je klachten, helpt het om inzicht te krijgen in hoe je hormonen werken.

blog 36

Ik heb eerder een blog gewijd aan de normale werking van het menstruatiecyclus en ik schreef ook over insulineresistentie en bijnieruitputting. Deze laatste twee verschijnselen hebben veel invloed op de wisselwerking tussen je hormonen: ook bij mensen zonder PCOS. Het kan bij iedereen ontstaan en ook juist een aanleiding zijn voor PCOS in plaats van een gevolg.

In mijn blog van vorige week heb ik al het een en ander uitgelegd over het hormoon testosteron en de werking ervan op het lichaam. In dit artikel ga ik verder in op de wisselwerking tussen testosteron en andere hormonen bij een gezond lichaam, om vervolgens de samenhang met PCOS meer te gaan begrijpen. De samenwerking en balans tussen testosteron en deze twee hormonen zijn van grote invloed op de andere processen in je lichaam.

Het metabolisme – de energiehuishouding

Allereerst is het belangrijk om te weten hoe onze energiehuishouding in grote lijnen werkt. Energie wordt verkregen door de wisselwerking tussen het katabolisme en het anabolisme.

Anabolisme zorgt ervoor dat energie wordt opgeslagen en kost dus energie. Het zorgt voor spieropbouw en vetopslag en door het anabolisme krijgt je lichaam weer volle energievoorraden. Dit proces wordt aangezet door testosteron en vindt plaats tijdens rust.

Katabolisme zorgt ervoor dat de energie die aanwezig is in je lichaam vrij komt zodat je het kan gebruiken: vet wordt omgezet in energie en de energie in je spieren wordt benut. Dit proces wordt aangezet door cortisol en vindt plaats tijdens en vlak voor actie(1).

De wisselwerking tussen testosteron en cortisol

Testosteron en cortisol hebben veel met elkaar te maken en samen zorgen ze voor een goede energiehuishouding. Beiden zijn eindproducten van de hormonen die de bijnier afscheid – deze hormonen kennen verschillende stadia. Ieder stadium kent een andere naam, zie hiervoor de afbeelding van mijn vorige post en de afbeelding van deze post.

In stressperiodes maakt het lichaam veel plaats voor de aanmaak van cortisol: het katabole systeem wordt voornamelijk geactiveerd. Gedurende deze periode is er geen ruimte voor het anabole proces: testosteron is minder belangrijk dan cortisol – want stresssituaties zijn oorspronkelijk zaken van leven of dood. Testosteron is gelinkt aan de voortplanting, wat ondergeschikt is aan overleven. Teveel stress leidt dus in principe tot lagere testosteronwaardes(2).

De wisselwerking tussen testosteron en oestrogeen

Testosteron en oestrogeen hebben ook met elkaar te maken.
Oestrogeen wordt door follikelcellen afgegeven gedurende de menstruatiecyclus. In de eerste helft van de cyclus worden follikelcellen gestimuleerd door FSH en LH en hierdoor neemt het oestrogeengehalte in het bloed toe.
hiernaast wordt oestrogeen ook gevormd in vetcellen. Zie hiervoor de afbeelding: de bijnieren zorgen voor de aanmaak van geslachtshormoon testosteron, en door het enzym aromatase kan dit omgezet worden in oestrogeen.  Dit proces wordt aromatisering genoemd en het enzym aromatase is te vinden in vetcellen. Hoe meer vetcellen, hoe meer testosteron er door dit enzym wordt omgezet naar oestrogeen. Daarnaast zorgen oestrogenen voor extra vetopslag: wat weer leidt tot meer aromatisering, enzovoort.

Hoe minder testosteron, hoe meer oestrogenen (in verhouding). Als er dus sprake is van stress(cortisol), wat testosteron verlaagd, neemt de kracht van oestrogeen toe en blijft de negatieve cirkel in stand.
Ook verlaagd stress de hoeveelheid progesteron. Onder invloed van stress wordt progesteron omgezet in 17-OH progesteron en vervolgens verder in het systeem verwerkt tot cortisol én oestrogeen.  Deze indirecte relatie tussen deze hormonen lijkt op lange termijn te kunnen leiden tot oestrogeendominantie(3). Oestrogeendominantie brengt schommelingen in het menstruatiecyclus teweeg, met vele symptomen die hierbij komen kijken.

Andere oorzaken van verhoogde oestrogeenwaardes zijn oestrogenen uit voeding; zogenaamde Xeno en Fyto-oestrogenen. Dit zijn stoffen die lijken op oestrogenen en ook eenzelfde, lichtere, reactie geven in het lichaam.

Hoe zit het dan met PCOS?

Vrouwen met PCOS hebben over het algemeen geen lage testosteronwaardes, zoals ik in mijn vorige blog ook schreef.
Bij PCOS blijft de eisprong gedeeltelijk of volledig uit. Hier gaat het lichaam op reageren: het merkt dat er geen eisprong plaats vindt en het laat de hypofyse nog meer LH aanmaken om de follikels te laten rijpen. Hierdoor neemt de hoeveelheid oestrogeen én testosteron toe. Samen met insulineresistentie (dat ook de aanmaak van testosteron via de eierstokken stimuleert) kan testosteron dus flink toenemen, met nog meer hormonale disbalansen tot gevolg(4).
Opvallend is dat er sprake kan zijn van oestrogeendominantie én verhoogde testosteronwaardes: iets wat elkaar normaal tegenwerkt.

In mijn vorige blog schreef ik over de SHBG waardes in het bloed, het eiwit dat zich aan vrij testosteron bindt en het inactief maakt. Verhoogd cortisol en insulineresistentie verlagen deze SHBG waardes, waardoor vrij testosteron in grotere mate in het bloed aanwezig én actief kan zijn(5).
Stress heeft dus mogelijk via twee kanten invloed op PCOS: het verhoogd het effect van vrij testosteron en het verhoogd de kans op oestrogeendominantie.

Conclusie

Door de disbalansen van PCOS te begrijpen, kan je inzien op welke manier je meer grip hierop krijgt.

– Oestrogeendominantie werkt PCOS tegen: het verlagen van je vetpercentage helpt
– Cortisol werkt PCOS in de hand door testosteron en progesteron te verlagen en oestrogeen te verhogen: stress verminderen (mentaal en fysiek) brengt meer hormoonbalans
– Insulineresistentie tegengaan om zo SHBG waardes te verhogen, verlaagd vrij testosteron en zorgt voor meer hormoonbalans.

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

blog 35 foto

Testosteron bij vrouwen met PCOS

Testosteron bij vrouwen met PCOS

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Naar aanleiding van mijn vorige blog kreeg ik vragen over de werking van Testosteron en hoe je dit nog meer kunt beïnvloeden. Om wat duidelijkheid hierover te krijgen, ga ik er in dit artikel dieper op in.

blog 35 foto

Wat is testosteron?

Testosteron is het mannelijk geslachtshormoon en één van de vele hormonen in het menselijk lichaam. Hormonen worden door het bloed vervoerd en hormoonwaardes zijn dus ook door bloedonderzoek te meten. Iedereen heeft testosteron, man én vrouw. Het hormoon bepaalt in de embryo-fase al of iemand zich ontwikkeld als man of als vrouw. In het verdere leven heeft het invloed op de ontwikkeling van de geslachtsorganen en geslachtskenmerken zoals bijvoorbeeld schaamhaar.  Daarnaast heeft het invloed op (onder andere) het libido, humeur, energiehuishouding en spieropbouw. Het is van invloed op talgproductie (de bekende jeugdpuisten hebben hier een link mee) en kan ervoor zorgen dat iemand kaal wordt.

Testosteron bij mannen

Testosteron wordt voornamelijk in de geslachtsklieren van de man aangemaakt, tot zo’n 70%. 30% wordt in de bijnieren gemaakt. In totaal zo’n 7 mg/dag.
Veel mannen willen meer genieten van de voordelen van testosteron, zoals meer spiermassa en meer algehele ‘mannelijkheid’. Hoe een man op een natuurlijke manier zijn testosteronwaardes kan optimaliseren of verhogen, staat veel over geschreven op internet: zoals het doen van intensieve krachttraining, eten van gezonde vetten (omega 3) en vooral ook te kijken naar de gehele levensstijl – testosteronwaardes zijn een product van alle factoren in jouw leven en voedingspatroon. Als je hier meer over wilt lezen raad ik je aan even te Googlen. O.a. Jesse van der Velde en Ralph Moorman hebben er informatieve stukken over geschreven.

Testosteron bij vrouwen

Bij volwassen vrouwen wordt testosteron ook aangemaakt door de bijnieren, ongeveer voor 50%. De overige 50% wordt door de vrouwelijke geslachtsklieren (de eierstokken dus) geproduceerd, in totaal zo’n 1 á 2 mg/dag. Bij onvolwassen vrouwen wordt er verhoudingsgewijs meer testosteron aangemaakt door de bijnieren(1).

Op internet wordt je overspoelt met informatie voor mensen die hun testosteron willen verhogen. Lage testosteronwaardes bij vrouwen komt vaak voor en kan leiden tot klachten zoals verminderd libido, moeite met afvallen, menstruatieklachten en vermoeidheid. Vaak is de oorzaak niet per sé een te lage hoeveelheid testosteron, maar een te hoge hoeveelheid oestrogeen (oestrogeendominantie). Oestrogenen overheersen dan het hormonale systeem.

Hoe werkt testosteron?

Testosteron is opgebouwd uit vetten. Het wordt in het bloed gebonden aan verschillende eiwitten: 2 tot 3% van het testosteron is vrij in het bloed aanwezig. Een percentage van 20 tot 40% van het testosteron is gebonden aan albumine (eiwit) en 60 tot 80% van het testosteron is zeer vast verbonden met het zogenaamde Sex Hormone-Binding Globulin (SHBG)(2).
De gebonden testosteron wordt inactief door het bloed vervoerd voor andere functies in het lichaam.

Het vrije testosteron neemt alle bekende symptomen met zich mee. Veel bodybuilders willen een zo hoog mogelijke hoeveelheid vrije testosteron, omdat dit de hoeveelheid spiermassa kan bevorderen. De anabole steroïden beïnvloeden het binden van het testosteron met de Albumine en SHBG, zodat er een hoger percentage vrij in het bloed blijft en spiergroei bevorderd. Echter, gezond is deze optie niet en er zijn natuurlijke manieren om de hoeveelheid vrij testosteron te verhogen(3). 

Testosteron wordt gemaakt van cholesterol. Dit wordt in meerdere stappen omgezet, met behulp van bepaalde enzymen (hulpeiwitten). Deze enzymen zijn nodig om de ene stof in de andere stof om te kunnen zetten. Zie hiervoor de afbeelding: de enzymen zijn in een wit lettertype afgebeeld.
Voor een goede testosteronhuishouding (en ook aldosteron en cortisol) dienen deze enzymen allemaal voldoende aanwezig te zijn(4). Bij gebrek of overschot van een van de enzymen kunnen voorlopende stoffen ophopen en hierdoor kunnen de hoeveelheden aldosteron, cortisol en testosteron uit balans raken met geslachtsproblemen tot gevolg.
Opvallend: bij onvoldoende aanwezigheid van het enzym CYP21 (21-hydroxylasedeficiëntie) ontstaan klachten die overeenkomen met PCOS zoals acné, onregelmatige cyclussen en overbeharing(5).

Hoe werken receptoren en waarom zijn ze belangrijk?

Het effect van de hoeveelheid vrije testosteron in het bloed vind pas plaats als het opgevangen wordt door receptoren van bepaalde doelcellen. Als een receptor het testosteron opvangt, komt de testosteron bij het DNA van die cel aan en kan het zijn werk gaan doen. Echter, de gevoeligheid van deze receptoren is van grote invloed op het effect van het ronddwarrelende testosteron. Anders gezegd: als er bijvoorbeeld veel mensen om jouw huis heen lopen, kun je niet met ze in contact komen voordat je de deur open doet. De deur staat gelijk aan de receptor: als de deur op slot zit of moeilijk open gaat, blijven de mensen om je huis heen wandelen of blijft de testosteron dus om de cel heen bewegen. De gevoeligheid van de receptoren waar testosteron op past (of omgezet DHT, zie afbeelding) is afhankelijk van het aminozuur glutamine. De hoeveelheid glutamine-moleculen op deze receptoren bepaald in welke mate testosteron toegelaten wordt in de cel. Als dit er zo’n 11 zijn, wordt testosteron makkelijk toegelaten. Als het er zo’n 30 zijn, wordt testosteron nagenoeg niet toegelaten en bij 40 is er een complete ongevoeligheid voor het hormoon.

Testosteron bij vrouwen met PCOS

PCOS (en andere stoornissen in vruchtbaarheid maar ook in gedrag) kan samenhangen met de lage aantallen glutaminemoleculen aan de receptoren die testosteron opnemen. Er hoeft dan niet per sé veel testosteron in het bloed aanwezig te zijn, maar de gevoeligheid en de mate van opname is dan hoog. Dezelfde hoeveelheid testosteron als bij een gezonde vrouw kan dan bij een vrouw met PCOS voor problemen zorgen.

Toch zijn er ook veel vrouwen met PCOS die weldegelijk hogere testosteronwaardes hebben.  De oorzaak hiervan is niet geheel bekend, maar het komt veelal voort uit de eierstokken: die maken teveel testosteron aan. Vermoed wordt dat de insulineresistentie waar veel vrouwen met PCOS mee kampen, een aanleiding is voor deze overproductie. Omgekeerd zijn hoge testosteronwaardes van invloed op de mate waarop je last hebt van insulineresistentie. Er is sprake van een kip en het ei verhaal: wat precies de oorzaak en het gevolg is, is nog niet duidelijk.

CONCLUSIE

Uit de tekst kunnen verschillende conclusies worden getrokken:

– Hoe hoger de SHGB en Albumine waardes zijn, hoe minder vrij testosteron er in het bloed rond circuleert en dus hoe minder testosteron er in aanraking komt met de receptoren van de doelcellen van testosteron.
– Hoe meer glutaminemoleculen er aan een dergelijke receptor gebonden zijn, hoe minder gevoelig deze receptor wordt om vrij testosteron op te nemen en hoe minder testosteron zijn werk kan doen in de cellen (omdat het dus minder wordt toegelaten).
– Hoe minder er sprake is van insulineresistentie, hoe minder testosteron wordt aangemaakt door de eierstokken. Een hogere gevoeligheid voor insuline resulteert in normalere testosteronwaardes.

Volgende keer ga ik in op de wisselwerking tussen testosteron en andere geslachtshormonen én wat je zelf kan doen om het effect van testosteron bij jou te verminderen.

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

blog 34 foto

Een simpele tip dat helpt bij overbeharing, haaruitval en acné

Een simpele tip dat helpt bij overbeharing, haaruitval en acné

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

PCOS gaat gepaard met tal van symptomen. Een daarvan is de mogelijkheid tot overbeharing en/of haaruitval. Niet geliefd, maar vaak voorkomend (ook bij mij).

blog 34 foto

Het hormoon wat direct invloed heeft op je haargroei is testosteron. Het mannelijk hormoon, waar mannen hun baardgroei en kaalheid ook aan te danken hebben.

Vrouwen met PCOS kunnen verhoogde testosteronwaardes hebben. Als je een bloedonderzoek bij de huisarts laat doen, is dat vaak waar op gelet wordt. Echter, PCOS zorgt vaak ook een kleinere hoeveelheid SHBG in het bloed, wat staat voor het Sex Hormone Binding Globolin. Dit hormoon bindt zich normaal gesproken met testosteron, en werkt zo de negatieve effecten van testosteron tegen (zoals overbeharing, haaruitval en acné bij de vrouw). Testosteron is normaal gesproken in het bloed grotendeels (95-98%) inactief doordat het gebonden is aan SHBG en andere bloedeiwitten. Minder SHBG betekent dus meer vrij testosteron in het bloed, met meer activiteit (en nadelige effecten in het geval van PCOS).

Hoewel er nog voldoende ruimte is voor verder onderzoek, wijst de wetenschap(1) nu naar het positieve effect van de zogeheten Lignanen. Lignanen zijn een vorm van fyto-oestrogenen waarvan nog geen negatieve bijwerkingen bekend zijn (in tegenstelling tot het fyto-oestrogeen isoflavonen). Het opnemen van Lignanen door het lichaam neemt in het gehele proces ogenschijnlijk voordelen met zich mee:

  • het verhoogt de SHBG in het bloed waardoor ronddwarrelend testosteron meer hiermee kan binden en de gevolgen ervan verminderen
  • Bij de afbraak van lignanen komt een enzym vrij dat het DHT hormoon verminderd: DHT is de testosteronvorm die kaalheid veroorzaakt
  • Er ontstaat enterolactone, wat oestrogeenwaardes helpt te normaliseren
  • Het verminderd het HSD enzym, dat zorgt voor minder cortisol en daardoor stresslevels doet verminderen
  • Het bevorderd de insulinegevoeligheid en verbeterd de glucosestofwisseling
  • Daarnaast zijn lignanen krachtige anti-oxidanten en ontstekingsremmers, wat ingezet kan worden tegen kanker en werkt het positief op de cholesterolspiegel.

Samengevat: Het verlaagd testosteron, verlaagd oestrogeen en verhoogd de insulinegevoeligheid. Dat is driedubbel winst als het gaat om PCOS!

Nu denk je natuurlijk, waar vind ik zo snel mogelijk die lignanen?

In lijnzaad! Lijnzaad bevat verreweg de meeste lignanen én is gemakkelijk aan recepten toe te voegen. Kies wel voor ongebroken lijnzaad en maal die vervolgens zelf. Malen is noodzakelijk om de lignanen op te kunnen nemen, maar gebroken lijnzaad oxideert snel: als je lijnzaad gebroken koopt is de werking al flink verminderd tegen de tijd dat je het op eet. (kleine bonus: lijnzaad bevat veel goede vetten, wat bijdraagt aan een goede vetzuurbalans).

In de figuur zie je resultaten van het onderzoek genoemd in bron 1 van een vrouw die vier maanden lijnzaad toevoegde aan haar voeding. Hoewel de bewijskracht van dit beperkte onderzoek laag is, creëert het wel speelruimte: de resultaten van dit onderzoek overtreffen andere onderzoeken gericht op het behalen van meer hormoonbalans; die zich meer richtte op het verliezen van vet of het ondergaan van een vetarm dieet.

Hoewel verder onderzoek noodzakelijk is om de resultaten te valideren, is lijnzaad een goedkope en veelbelovende aanvulling op je voedingspatroon. Elke dag tien gram door je smoothie, havermout of granola – et voila.

Bronnen:

  1. The Effect of Flaxseed Supplementation on Hormonal Levels Associated with Polycystic Ovarian Syndrome: A Case Study, Nowak DA1, Snyder DC, Brown AJ, Demark-Wahnefried W., 2007

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

blog 30 laaggradige ontsteking

Laaggradige ontstekingen als oorzaak van PCOS

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Zoals jullie wellicht weten ben ik onderdeel van het testpanel van Project Nederland Oersterk.
Ik post wekelijks mijn bevindingen op instagram, en een van de begrippen die terugkomen in de literatuur is laaggradige ontsteking. Een leefstijl die laaggradige ontstekingen tegen gaat zou je energie verhogen, je humeur verbeteren, stress tegengaan en de kans op depressie verkleinen… Maar hoe doe je dat? En wat houdt het dan allemaal in? En voor de cynici onder ons: klopt dit allemaal wel wat ‘ze’ zeggen?

Hoewel het geen directe link met PCOS of hormonen lijkt te hebben, wil ik dit onderwerp niet over slaan. Op dit moment is de laaggradige ontsteking de belangrijkste in opkomst zijnde risicofactor voor welvaartsziekten. Het lijkt verband te houden met veel andere lichamelijke klachten – en daarmee ook met PCOS(4).

In dit artikel zal ik je meenemen in de theorie (en mijn visie) hier achter.

blog 30 laaggradige ontsteking

Wat is het immuunsysteem?

Het immuunsysteem heeft veel invloed op het lichaam. Als het goed werkt, ben je niet ziek, voel je je energiek en blij.

Je kan de werking van het immuunsysteem goed zien bij dood weefsel. Iets of iemand die dood is, wordt binnen enkele uren binnengedrongen door allerlei soorten organismen: het verrottingsproces is op gang gekomen. Dit gebeurt natuurlijk niet bij levend weefsel en dat is te danken aan het immuunsysteem.

De hele dag door wordt het lichaam belaagd met storingen van zowel binnenuit als buitenaf: virussen, bacteriën en stress zijn de meest voorkomende vormen. Maar ook onze eigen cellen verkeerd delen of een storing bevatten, worden door het immuunsysteem opgeruimd. Vaak merk je niet dat dit iets met je doet: je immuunsysteem is sterk genoeg het af te weren.

Ik zal niet te uitgebreid ingaan op hoe het immuunsysteem werkt. Als je hier meer inzicht in wilt, raad ik je aan om eens op youtube te kijken – hier staan heldere filmpjes over de basis van de werking van het immuunsysteem.

Wanneer merk je de werking van het immuunsysteem wel?

Soms is de aanval te sterk en ontwikkelt de ‘storing’ zich in het lichaam.  Een infectie van een wond, ziekte door griep of verkoudheid of bijvoorbeeld kanker zijn voorbeelden van een immuunsysteem die minder sterk is dan de storing. Je kunt de werking van het immuunsysteem dan merken en er zal meer energie naar je immuunsysteem gaan om de storing naar beste kunnen toch tegen te gaan. Bij ziekte ga je bijvoorbeeld braken, heb je diarree, maak je extra slijm aan – alles om het lichaam weer gezond te maken. Als het lichaam het zelf niet kan, kunnen medicijnen helpen of kan je doodgaan.

Als je immuunsysteem actief is, vraagt het dus veel energie. Het moet immers klaar staan om ziekteverwekkers te vernietigen. Iemand die ziek is wil graag op bed blijven liggen en zich terug trekken. En dat is ook logisch, je lichaam heeft andere prioriteiten dan onnodig energie verspillen. De hoeveelheid energie in het lichaam wat normaal doorstroomt naar o.a. je spieren en hersenen en voortplantingsorganen, worden nu anders besteed. Richard de Leth schrijft: evolutionair gezien heeft dit ook een groot voordeel. Een ziek/besmet individu heeft hierdoor de neiging zich terug te trekken van de groep en besmet zo minder andere individuen. De groep wordt hierdoor minder ziek en het soort staat sterker. Evolutionair gezien is (gedrag dat past bij) depressie dus een overlevingsstrategie.

Signalen van je immuunsysteem

Tot nu toe klinkt dit allemaal logisch. Toch is er volgens vele bronnen de werking van het immuunsysteem een groot aandachtspunt. Er worden namelijk steeds vaker symptomen gesignaleerd die passen bij een actief immuunsysteem: depressie, (chronische) vermoeidheid, futloosheid, weinig spierkracht, slechte concentratie en cognitieve vermogens(zeker bij kinderen neemt dit gestaag toe*), verminderde stemming/extremere emoties, gewichtstoename of juist afname en overbelasting.

Allemaal symptomen die gelinkt zijn aan een depressie – met als doel om je lichaam te beschermen.

Maar dat kwam evolutionair gezien toch alleen voor bij ziekte, een actief immuunsysteem?

Volgens wetenschappers is dit ook aan de orde – zonder dat we het echt duidelijk door hebben. Er wordt in dit verband gesproken over ‘laaggradige ontstekingen’ . Met dus weldegelijk een (sluimerend) actief immuunsysteem en daarbij dus ook de genoemde ‘sluimerende’ klachten die we vaak accepteren als ‘normaal’.

Wat zijn laaggradige ontstekingen?

Laaggradige ontstekingen, wat is dat nu precies?

Het immuunsysteem beschermd het lichaam op veel verschillende manieren. Het eerste wat het lichaam doet als het aangevallen wordt, is het geven van een ontstekingsreactie. Deze ontsteking kan enkele uren of dagen duren en probeert de aanval te overwinnen. Bij deze ontsteking spelen zogenaamde cytokinen een grote rol. Dit zijn boodschappers die informatie uitwisselen tussen cellen. Cytokinen hebben onder andere de functie om de coördinatie van de werking van het immuunsysteem te regelen en ze brengen dus de ontsteking op gang.

Als de aanval niet gewonnen wordt door de eerste ontstekingsreactie van het immuunsysteem, ontwikkelt zich een chronische ontsteking die weken of langer kan duren. Een goed functionerend immuunsysteem zorgt ervoor dat deze ontstekingsreactie ook op tijd stopt, voordat het gezonde weefsels gaat aanvallen. Er zal een anti-ontstekingsreactie moeten worden gegeven door het lichaam om de ontsteking te stoppen. Bij de start van een ontsteking zijn dus verschillende cytokinen en groeifactoren betrokken en bij het stoppen van de ontsteking zijn andere factoren nodig. Deze factoren zijn met elkaar in balans, maar kunnen verstoord worden door stress, voeding,  en leefstijl.

Als deze balans verstoord wordt, kan een ontsteking blijven voortduren. Het lichaam probeert het te stoppen, maar heeft niet voldoende capaciteit om dit volledig te doen. Er is sprake van een lichte, ookwel ‘laaggradige’ ontsteking waarbij het immuunsysteem ook licht actief blijft. Dit heeft invloed op heel veel processen in het lichaam.

Let op: haal de begrippen ontsteking en infectie niet door elkaar. Echter, niet alle infecties gaan gepaard met een ontsteking en niet alle ontstekingen worden veroorzaakt door infectie! Zo is een steriele ontsteking een ontsteking die niet wordt veroorzaakt door een organisme (maar door bijvoorbeeld mechanische overbelasting zoals een slijmbeursontsteking)(3).

Het ontstaan van een laaggradige ontsteking kan twee vormen hebben:

  1. Steriel: een steriele ontsteking is een ontsteking die niet wordt veroorzaakt door een infectie. Een infectie is een ontsteking die wordt veroorzaakt door micro-organismen, zoals bacteriën, virussen of schimmels. Een steriele ontsteking is dus een ontsteking die NIET wordt veroorzaakt door bacteriën, virussen of schimmels (door bv overbelasting en bij auto-immuunziektes).
  2. Niet steriel: er is wél sprake van een bacterie, virus of schimmel van buitenaf (dat binnendringt door de huid, via voeding of slijmvliezen)en de ontsteking ontstaat door een infectie.

Wat zijn oorzaken van laaggradige onstekingen?

De hoofdoorzaak van laaggradige ontstekingen zijn de huidige omstandigheden in onze maatschappij in vergelijking met de natuurlijke functie van ons lichaam. Het wordt steeds meer wetenschappelijk onderbouwd hoe onze leefstijl het immuunsysteem ongewild aanwakkert en wakker houdt.

Ons lichaam is ingesteld op de volgende omstandigheden:

– Puur, rauw voedsel
– Voldoende slaap
– Veel beweging, ook vóórdat er gegeten wordt
– Langere periodes zonder eten
– Periodes/dagen van relatief veel eten
– Weinig chronische stress
– Acute stress (kou, hitte, zware inspanningen, vechten, vluchten)

Het lichaam komt tegenwoordig (bij veel mensen) in aanraking met de volgende omstandigheden:

– Bewerkt en bereid voedsel (met te weinig voedingsstoffen om de vraag van het lichaam in deze omstandigheden te bevredigen)
– Onvoldoende slaap
– Weinig beweging, vaak lange dagen zitten, comfort en gemak dient de men
– Veel momenten van eten per dag (en nagenoeg nooit langere periodes zonder eten)
– Constant te veel eten
– Veel chronische stress (druk/te volle agenda, straling, lichten, geluiden)
– Weinig acute stress (nogmaals, comfort en gemak dient de mens)

Deze omstandigheden vragen zodanig veel van het lichaam dat het (op de lange termijn) niet voldoende in staat is om aanvallen effectief tegen te gaan.

Een lesje biologie, Hoe werkt dat dan in het lichaam?

Een goed werkend immuunsysteem zonder aanwezige laaggradige ontstekingen is afhankelijk van een belangrijke batterij in het lichaam: de bijnieren. De bijnieren maken cortisol, aldosteron, DHEA en geslachtshormonen aan. Cortisol is, zoals velen weten, betrokken bij regelen van de stressrespons. Hier schreef ik eerder al wat blogs over, waarin ik dieper inga op de functie van de bijnier, HPA-as en de werking van stress op het lichaam.  De link tussen een gebrek aan cortisol (hypocortisolisme) en een diversiteit aan aandoeningen(waarmee dus een verminderde werking van het immuunsysteem) wordt steeds meer bevestigd in wetenschappelijk onderzoek(1). Er is genoeg cortisol nodig om een extremere reactie van het immuunsysteem teweeg te brengen. Bij extremere ziekte is er sprake van acute stress en is dus veel cortisol nodig. Cortisol is een belangrijke stof die actief is bij het remmen van ontstekingen.

Dit verklaart ook het fenomeen dat mensen die beter voor zichzelf gaan zorgen ziek worden: de bijnieren raken meer in balans en kunnen meer cortisol leveren, waardoor het immuunsysteem zich zodanig sterk voelt dat het ziektekiemen gaat uitroeien – met als gevolg dat je ziek wordt (je immuunsysteem gaat gas geven en dit geeft je een ziek gevoel). Deze ziektekiemen zouden anders sluimerend aanwezig blijven in je lichaam (en matig teruggedrongen worden door laaggradige ontstekingen). 

Anders gezegd: het lichaam moet sterk genoeg zijn om ziek te worden. Bij ziekte wordt een heftigere ontsteking gevormd en zal koorts optreden. Je hersenen weten dat je in staat bent om een immuunreactie tijdig te eindigen (want je kunt voldoende stopsignalen produceren) en geven het immuunsysteem daarom toestemming om koorts te mogen ontwikkelen. Op die manier kan het veranderen van je leefstijl ervoor zorgen dat je opeens koorts krijgt. Dit is een gezonde reactie. Een heftige immuunreactie, zoals koorts zorgt namelijk voor de beëindiging van een milde immuunreactie (laaggradige ontsteking). Na koorts is laaggradige ontsteking dus opgelost.

Een gebrek aan cortisol ontstaat door een te hoge blootstelling aan chronische stress, bijnieruitputting, onvoldoende voedingsstoffen waaronder vitamine B3, B5, D3, zink en ijzer. Ook hormonale disbalansen kunnen een oorzaak of gevolg zijn van te weinig cortisol (en bijnieruitputting).

Een gebrek aan cortisol (hypocortisolisme) wordt gelinkt aan vermoeidheid, zwakte, spier- en gewrichtspijn, verhoogde vatbaarheid voor infecties, auto-immuniteit, allergie, depressie, mentale klachten, enz. Veel van deze klachten ziet men bij chronische vermoeidheid, fibromyalgie en burn-out. Volgens sommige onderzoekers is chronisch vermoeidheidssyndroom een vorm van bijnierinsufficiëntie (waarbij de bijnieren niet meer in staat zijn om cortisol aan te maken).

Cytokines, die belangrijk zijn voor de start van een ontsteking, komen niet alleen hierbij vrij. De afgifte van cytokines verhoogt ook door chronische stress, gebrek aan beweging, verkeerde voeding, trauma’s, angststoornissen, slaapgebrek, depressies, verminderde darmfunctie en voedselallergieën. Deze factoren dragen dus bij aan een hogere waarde van het ‘ontstekingsstofje’ in ons lichaam, wat de kans op laaggradige ontstekingen én een actief immuunsysteem vergroot(1). De lever reageert op deze cytokines door het maken van acute fase-eiwitten. Dit gevolg op de eerste ontstekingsreactie staat aan de basis van veel ziekten.

Voor verdieping in het beïnvloeden hiervan raad ik je aan om het artikel uit bron 1 te lezen, afkomstig van natuurdiëtisten.nl.

Wat kan ik zelf doen tegen laaggradige ontstekingen?

Als je het idee hebt dat jij last hebt van laaggradige ontstekingen, kan je hier wat aan doen. Als je twijfelt, is het een optie om ontstekingswaarden te meten is via een bloedonderzoek.

Het is de uitdaging om in onze huidige maatschappij, waar we nu eenmaal met bepaalde omstandigheden te maken hebben, een manier van leven aan te leren die de balans in je lichaam kan herstellen – zoals die er van nature hoort te zijn: een anti-ontsteking levensstijl.

Nu is het niet helemaal realistisch om weer zoals een oermens te gaan leven; we hebben nu eenmaal vaak te maken met bijvoorbeeld straling en andere stressoren – en de agenda volledig leegmaken gaat veel van ons ook niet lukken.

Een aantal dingen die je wél kan doen die helpen om ontstekingen te remmen, zijn het volgende:

– Eet ontstekingsremmend voedsel: vitamine D, omega 3 vetzuren en (biologische) groente en fruit
– Vermijd bewerkt voedsel met geraffineerde koolhydraten, glucose en verzadigd vet
– Voed het lichaam goed om de hoeveelheid stress extra aan te kunnen: meer stress vraagt meer vitaminen en mineralen door de bijnieren (suppletie kan hierbij helpen)
– Eet minder vaak
– Creeer vaker acute stress-situaties in je week: ga intensief sporten of zoek bijvoorbeeld kou en hitte op (door koud douchen, sauna en wisselbaden)
– Zoek vaker de rust op: ga wandelen zonder telefoon in de natuur, doe een dutje midden op de dag, neem pauzes, slaap langer
– Kijk eens kritisch welke stressoren je wel kunt verwijderen uit je leven. Geef je grenzen aan en plan wél meer rust in.

Door meer terug te keren naar hoe de mens van nature dient te leven, versterk je de ontstekingsremmende kracht van het lichaam om een anti-ontstekingsreactie in te kunnen zetten(zoals ik eerder beschreef).

CONCLUSIE       

Richard de Leth vat het probleem omtrent laaggradige ontstekingen samen in zijn content omtrent Project Nederland Oersterk:

In de Westerse wereld vormen infectieziekten niet meer zo’n groot probleem. Infecties komen minder voor dan vroeger, maar het eeuwenoude beschermingsmechanisme is nog steeds intact. Infectieziekten hebben plaatsgemaakt voor chronische, steriele laaggradige ontstekingen. Dit zijn ontstekingen die dus niet door ziekteverwekkers worden veroorzaakt, maar door een ongezonde leefstijl.

Het gevolg van een chronische ontsteking is dat het beschermingsmechanisme tegen infecties wordt geactiveerd. Het gevolg is vermoeidheid, een sombere stemming en een verminderde interesse en plezier in activiteiten. Ofwel, een depressie. Het eeuwenoude beschermingsmechanisme tegen infecties heeft zich nu tegen ons gekeerd. In de onze huidige maatschappij is het beschermingsmechanisme een nadeel geworden. Want de ontstekingen worden niet meer door ziekteverwekkers veroorzaakt. Terugtrekgedrag en energiebesparing – dus gedrag alsof er een infectie is – zijn oude gedragingen die nu onterecht worden geactiveerd.

TOT SLOT

Ik deelde al eerder informatie op Instagram over dit onderwerp, en kreeg de vraag waarom je minder maaltijden zou moeten eten om meer in balans te komen.

Mijn zoektocht leidde tot het volgende antwoord:

Als er sprake is van stress in het lichaam, zullen barrières(tight junctions) in de darmwand open gaan staan om ervoor te zorgen dat glucose, natrium en water sneller worden opgenomen – deze stoffen helpen om energie te verhogen om goed op de stressor te kunnen reageren. Dit is een handige reactie als er sprake is van een acute stressor. Echter, als de stress chronisch is, blijven deze barrières te lang openstaan. Met als gevolg: allerlei ongewenste stoffen, bacteriën en virussen komen makkelijker en in te grotere hoeveelheden en door de darmwand. Deze ongewenste stoffen kunnen ontstekingsreacties opwekken(de hoeveelheid cytokinen in het bloed verhoogd).

Minder maaltijden eten geeft de darmen vaker rust en zorgt voor minder vaak stoffen in de darmen die opgenomen kunnen worden.

*‘Het ontstaan van leer- en gedragsstoornissen is een complex verhaal, en fysiologische problemen zijn niet de enige oorzaak. Maar het is wel de factor die het gemakkelijkst te beïnvloeden is én de meeste resultaten blijkt af te werpen’, aldus professor Richardson van de Universiteit van Oxford.

Bronnen:

  1. Natuur Dietisten Nederland, Opgebrand door Onstekingen, https://www.natuurdietisten.nl/opgebrand-door-ontstekingen/
  2. Richard De Leth, Oersterk, Project Nederland Oersterk, Humeur en Slaap
  3. https://nl.wikipedia.org/wiki/Ontsteking_(geneeskunde)
  4. Natura Foundation, Laaggradige ontstekingen: de nieuwste inzichten, http://naturafoundation.nl/?objectID=13450&page=3

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

blog 29 Sociale Cohesie -angstmodel voor obesitas

Hoe kun je omgaan met emotie-eten?

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

PCOS (maar ook vele andere klachten) kan voortkomen uit een niet-werkend voedingspatroon en leefstijl. Het loont om je voeding en leefstijl te optimaliseren en blijvende veranderingen stap voor stap door te gaan voeren.

Dat klinkt simpel.

Dat is het niet.

blog 29 Sociale Cohesie -angstmodel voor obesitas

Vaak ‘moeten’ vrouwen met PCOS sowieso al dat stapje meer zetten om van hun klachten af te komen, in vergelijking met veel mensen in hun omgeving. Dat is niet erg, als je hier geen moeite mee hebt.

Veel mensen hebben dit echter wel, en hierbij in het bijzonder de groep mensen die bij de zogenaamde ‘emotie-eters’ hoort: deze groep mensen gaat zoals de naam al zegt, meer eten wanneer zij emoties ervaren. En dan alleen negatieve/stressvolle emoties, blijkt uit onderzoek(1).

Dit is precies contra met onze natuur: de typische reactie op negatieve emoties of stress is juist een verlies van eetlust. Bij stress krijgen de spieren ‘voorrang’ op het spijsverteringsstelsel omdat een stressvolle situatie in natuurlijke omstandigheden vaak actie vereist: er moet gevochten of gevlucht worden, en daar zijn je spieren voor nodig. Eten komt later wel weer, als de rust is wedergekeerd. Eten bij positieve emoties is daarom eigenlijk logischer gedrag, je bent niet in stress. Emotie-eten is echter volledig te linken aan negatieve emoties.

Vrouwen met PCOS hebben extra gevoeligheid voor stress en (negatieve) emoties, vanwege hun vaak al instabiele hormonen (2). De groep die gevoelig is voor eten tijdens deze emoties, kunnen hierdoor extra vaak moeite ervaren met het uitvoeren van een helpend voedingspatroon.

Emotioneel eten is evolutionair gezien dus atypisch gedrag – het klopt niet. En toch zijn er veel mensen die zich herkennen in het gedrag van emotioneel eten. In de huidige maatschappij waar op elke straathoek voedsel te vinden is, zorgt dat voor problemen in de gezondheid.

Waarom gaat iemand bij stress juist eten, ook al is dit niet de natuurlijke drang van het lichaam?

Emotioneel eten blijkt vooral voor te komen bij mensen die lichamelijke onlustgevoelens bij negatieve emoties met gevoelens van honger en verzadiging verwarren. Er is vaak sprake van een verminderd inzicht op wat er in het eigen lichaam gebeurt in combinatie van gevoelsblindheid.

Ook onveilige gehechtheid* vanuit de jeugd blijkt van invloed én genetisch is een bepaalde groep kwetsbaarder(1). Een gen dat verbonden is met de aanmaak van dopamine in de hersenen speelt een rol bij het ontwikkelen van emotioneel eten: ruim één derde van de Europeanen draagt dit gen bij zich, wat kan gaan opspelen zodra er sprake is van een niet werkende opvoedingsstijl(3). Emotionele eters eten kennelijk als compensatie van een dopaminetekort, om zich (op korte termijn) beter te voelen.

Ook kunnen stresssituaties uit de jeugd een blijvende invloed hebben op de hoeveelheid cortisol dat wordt aangemaakt bij stress. Onderzoek wijst uit dat emotie-eters een relatief lage aanmaak van cortisol kunnen hebben (met een verhoogde voedselinname en veel slapen als gevolg).

Tot slot lijken er ook steeds meer bewijzen te komen voor de stelling dat emotioneel eten en daaruit voortvloeiend overgewicht voortkomt uit angst. Angst in de vorm van gebrek aan verbinding, een verminderde sociale samenhang in de maatschappij en in gezinnen (steeds meer gebroken en eenouder-gezinnen).

Dus: angst, onveilige gehechtheid, overgewicht en emotioneel eten zijn mogelijk sterk met elkaar verbonden.

Wat is er nodig om geen last meer te hebben van emotioneel eten?

Allereerst is het erg belangrijk dat de stappen die je gaat zetten haalbaar zijn. Mislukking vergroot vaak negatieve emoties, wat de kans op emotioneel eten eveneens vergroot.

De negatieve emoties zijn de oorzaak: bijbehorende gedachtes en het beheersen van die emoties vergen dus de aandacht. Effectieve copingstrategieën (manieren om om te gaan met) voor het omgaan met negatieve emoties zijn vaak onvoldoende aangeleerd. Iemand die deze copingstrategieën voldoende beheerst, kan gedragingen die voortvloeien uit stress of ontevredenheid tegenhouden of een werkende vorm geven.

Het reguleren van je emoties is de sleutel om emotioneel eten tegen te kunnen gaan. Ook  trainingen die je zelfinzicht verbeteren en het verhogen van je tolerantie voor stress dragen bij aan het verminderen van emotioneel eten. 
Opvallend is dat het hier niet draait om voedingsadviezen, voedingsschema’s en inzicht in de werking van voeding of het effect op het lichaam. Dit kan ter ondersteuning of ter verdieping een aanvulling zijn (in een later stadium) van het proces, maar het trainen van het leren omgaan met emoties kan niet worden overgeslagen en heeft prioriteit.

Hoe kan jij starten?

Het zichtbaar maken van jouw emotionele patronen en het actief werken hieraan, gaat in mijn beleving het beste in samenwerking met iemand die je vertrouwd. Iemand waarvan je het accepteert dat diegene je een spiegel voor houdt en waarbij je open durft te zijn. Dit kan een coach zijn, maar ook je partner of een goede vriend. Een ander persoon kan simpelweg voorbij jouw persoonlijke belemmerende overtuigingen en beschermingsmechanismes tegen verandering kijken.

Een belangrijk punt om verandering op gang te brengen is bewustwording. Als jij je bewust wordt van je eigen gedachtes omtrent voedsel, ben je al een heel eind op weg en kan je hier iets tegen gaan doen. Oriënteer in welke situaties je vaak (te) veel gaat eten en probeer deze situaties te vermijden of je reacties te ondermijnen. Kun je bij een dergelijke situatie op een andere manier afleiding zoeken? Dit is een eerste stap richting verandering. Als je langzaam leert niet toe te geven in dergelijke situaties, kan je stap voor stap de situatie steeds makkelijker aan – ook zonder afleidingsgedrag.

Onthoud; elk stukje van je gedrag komt voort uit gewoonte en je (onderbewuste) patronen die je gedurende je leven hebt opgedaan. 95% van al je handelen is vanuit je onderbewuste en het vergt aandacht en tijd om vanuit je bewuste brein een nieuwe gewoonte te vormen(4). Wees dus niet te fanatiek en zet kleine doelen: een doel bevindt zich in je bewuste brein en dit is dus een kleine motor – in tegenstelling tot alle capaciteit in je onderbewuste brein. Zie je onderbewuste als een soort opslag: als je in je bewuste brein een doel hebt gesteld om een nieuwe gedraging aan te leren, en je hebt dit lang genoeg gerepeteerd om het een gewoonte te kunnen noemen, wordt het vervolgens opgeslagen in je ‘opslag’: je onderbewuste brein. Het kost dan geen energie meer om dit gedrag te vertonen en het gebeurt als vanzelf. Het is, als het ware, een deel van jou geworden.

TOT SLOT

De figuur die te zien is geeft een weergave van de samenhang tussen de in dit artikel genoemde elementen die mogelijk betrokken zijn bij emotioneel eten. ‘Obesitas’ klinkt misschien vrij heftig, maar is natuurlijk niet bij alle mensen die zich herkennen in dit artikel aan de orde. De figuur is afkomstig uit het onderzoek genoemd bij bron 1.

Daarnaast wil ik nog meegeven dat ook al heb jij te maken met aspecten die emotie-eten meer in de hand kunnen werken, je net zoveel de mogelijkheid hebt om de verantwoordelijkheid te nemen over je gedrag als ieder ander. Je heb wellicht een ander startpunt, maar laat het geen excuus zijn. Dat brengt je simpelweg gewoon helemaal niets.

* Met onveilige gehechtheid heeft iemand in de loop van zijn kindertijd niet geleerd op een veilige manier te hechten aan zijn omgeving. Dit kan onzekerheid, onrust en een verstoorde sociaal-emotionele ontwikkeling teweeg brengen.

Bronnen:

  1. Emotioneel eten, T. van Strien, faculteit der Aard- en Levenswetenschappen, 2013
  2. Oorzaken en symptomen van PCOS, Jesse van der Velde, https://jessevandervelde.com/pcos-symptomen-oorzaak-en-wetenschap/
  3. Ontwikkelingsaspecten en omgevingsinteractie, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, https://assets.ncj.nl/docs/63a73514-4ead-49a2-8d54-95ce6f81ecf8.pdf
  4. Bruce Lipton about EFT, The Tapping World Summit, 2011

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.

make up pcos

Welke make-up gebruik ik als ik PCOS heb?

Welke make-up gebruik ik als ik PCOS heb?

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Misschien iets waar je niet gelijk aan denkt, maar PCOS en make-up (en andere cosmetica) hebben wel degelijk met elkaar te maken.

Enerzijds vanuit de kant van de gevolgen van PCOS: één van de mogelijke symptomen is een onzuivere huid. Ik ben ook flink getrakteerd op puisten en oneffenheden vanaf mijn 15e levensjaar en nog steeds is mijn huid gevoelig. Daarnaast heb ik littekens en grove poriën uit mijn hardcore puistentijd. Soms best fijn om dit te kunnen verdekken en in ieder geval prettig om er goed voor te zorgen.

Anderzijds vanuit de kant van de oorzaken van PCOS: make-up en andere cosmetica of verzorgingsproducten kunnen je klachten verergeren, je huid neemt namelijk stoffen op (denk maar eens aan de werking van een nicotinepleister).  Door make-up te kiezen zonder schadelijke stoffen breng je hormonen meer in balans.

Er zijn een aantal factoren die de opname van stoffen door de huid beïnvloeden:

  1. De hoornlaag van de huid bestaat nauwelijks uit water. Stoffen die door vetten worden opgenomen dringen makkelijker door de huid.
  2. De mate van huid-verwekers in het product; hoe meer zeepachtige stoffen er in het product zitten, hoe makkelijker het in de huid trekt. Zeep lost vet op, waardoor wateroplosbare stoffen makkelijker doorgelaten worden.
  3. Het afdekken van de huid; hierdoor weekt de huid o.a. door haar eigen vocht en neemt het makkelijker stoffen op.
  4. Conditie van de huid; een beschadigde, dunne, oude, hele jonge of ongezonde huid is beter doordringbaar(bijvoorbeeld ook bij puistjes).
  5. Vorm van het product; een product in olievorm wordt makkelijker opgenomen door de aanwezige vetten.

WELKE STOFFEN KAN IK HET BESTE MIJDEN?

  1. Parabenen

Parabenen verlengen de houdbaarheid van het product en heeft invloed op het behoud van kleur en structuur. Vermijd de E-nummers E214, E215, E216, E217, E218, E219, E319, E320, E321 of de namen methyl, ethyl, propyl, butyl, BHA en BHT (laatste twee zijn ook in kleine hoeveelheden bewezen verstoorders).

  1. Minerale oliën en petroleum derivaten

Deze stoffen trekken het vocht uit je huid. Het afvoeren van afvalstoffen wordt hierdoor moeilijker en de kans op puistjes en verstopte porïen vergroot.
Vermijd petrolatum, vaseline, paraffinum-liquidum, paraffinum-subliquidum cera microcristallina (hart-paraffine), microcrystalline wax, mineral oil, ozokerit, ceresin, C 11-12 of C 13-14 isoparaffin.

  1. Kunstmatige geurstoffen

Denk hierbij aan de namen parfum, perfume, parfummix, fragrance, peru balsem of balsam peru.

  1. Vermijd ook de chemische stoffen propyleenglycol of propaan- 1,2-diol (E1520), Lanoline (E913), SLS Ftalaten en 4-Methylbenzylidene.

Hormoonverstorende chemicaliën zijn qua structuur gelijkaardig aan natuurlijke geslachtshormonen als oestrogeen(xeno-oestrogenen), waardoor de functie ervan verstoord wordt. Vrouwen met PCOS hebben vaak al last van oestrogeendominantie, dus het is niet wenselijk dat dit ook door cosmetica versterkt wordt.

SIMPELE TIPS    

Wat mij erg helpt bij de keuze van mijn cosmetica is om voor merken te gaan die biologisch en vegan zijn. Dit zijn vaak al merken die geen schadelijke stoffen bevatten.
Toch is het opletten geblazen; niet alle merken komen na wat ze beweren. Een keurmerk zegt niet alles. ‘Rank a brand’ heeft in 2016 onafhankelijk onderzoek gedaan naar verschillende merken die op de mark zijn. Als je dit onderzoek wilt ontvangen, stuur mij dan even een mailtje.

Vanuit dit onderzoek zijn er een aantal merken naar voren gekomen die sowieso geen chemische stoffen bevatten:

  • Weleda
  • Dr Hauschka
  • Logona
  • Santé
  • Botanique
  • Lavera
  • Living Nature
  • Zao

Hoewel deze merken het beste scoren van de door hun onderzochte groep, was het evengoed nog niet optimaal met betrekking tot de andere aandachtspunten.

Ik heb mijn persoonlijke onderzoek voortgezet en ben uit gekomen op het volgende merk: Inika.
Dit merk is vegan, dierproefvrij, bevat geen schadelijke chemicaliën en is halal.

In de video deel ik mijn ervaring met de foundation, waar ik erg tevreden over ben(op moment van schrijven juni 2018, maar januari 2019 is dit nog steeds mijn meest favoriete foundation).

Check jouw producten in ieder geval op bovenstaande ingrediënten, als je zeker wilt weten dat ze geen negatieve invloed hebben op jouw hormonale balans.

Deel dit artikel:

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn

Blijf op de hoogte. Meld je aan voor mijn e-maillijst.